ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

2009-07-23T06:56:00.008+03:00

Το Παλαιοχώρι είναι ένα όμορφο ορεινό χωριό της βορειοανατολικής Χαλκιδικής χτισμένο μέσα σε πυκνή βλάστηση στους πρόποδες του όρους Χολομώντα, στις όχθες του ποταμού Χαβρία.

Bρίσκεται στο 75^ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού Θεσσαλονίκης - Ουρανούπολης (διαδρομή Ζερβοχωρίων), ή στο 90^ο χιλιόμετρο της παλαιάς διαδρομής της οδού Θεσσαλονίκης - Ουρανούπολης μέσω Χολομώντα.
Αποτελεί συγκοινωνιακό και οδικό κόμβο και συνδέει οδικά τη βόρεια με τη νότια Χαλκιδική.

Χαρακτηριστικά σημεία αναφοράς του χωριού: στο κέντρο ο ναός των Ταξιαρχών και η κεντρική πλατεία, νοτιοδυτικά το Κέντρο Υγείας στην έξοδο προς Αρναία, δυτικά ο παλιός κοιμητηριακός ναός του Ταξιάρχη Μιχαήλ, νότια το Ιεραποστολικό - Φιλανθρωπικό κέντρο και ο ναός του οσίου Αθανασίου στην έξοδο προς Μεγάλη Παναγία.

Δορυφορικός χάρτης

Η κεντρική πλατεία

Η ΒΑ έξοδος προς Νεοχώρι

Ο κεντρικός ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών

Διασταύρωση προς Μεγάλη Παναγία

Το ιεραποστολικό-φιλανθρωπικό κέντρο στη Ν.έξοδο προς Μεγάλη Παναγία

Το Κέντρο Υγείας Παλαιοχωρίου στην ΝΔ έξοδο προς Αρναία

Δείτε παρακάτω περισσότερα για το Παλαιοχώρι μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του Θανάση Καλαμπαλίκη, που τυπώθηκε για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 1997 σε περιορισμένα αντίτυπα:

Πρόλογος του βιβλίου από τον Θανάση Καλαμπαλίκη
Γενικές πληροφορίες για το Παλαιοχώρι
Τουρισμός - Αξιοθέατα - Διαμονή
Ιστορία του Παλαιοχωρίου
Γειτονιές του Παλαιοχωρίου
Παλαιοχωρινή διάλεκτος
Τοπικές παροιμίες
Μύθοι και θρύλοι
Ο αθλητισμός στο Παλαιοχώρι
Φιλαρμονική Παλαιοχωρίου
Χορωδία Παλαιοχωρίου
Αρχιτεκτονική
Γειτονιές του χθες
Παρεκκλήσια του Παλαιοχωρίου
Υφαντά του Παλαιοχωρίου
Η ζωή στο Παλαιοχώρι πριν το 1950
Παραδοσιακά φαγητά - συνταγές
Παραδοσιακή φορεσιά - Εργαλεία - Σκεύη
Γιορτές & έθιμα του Παλαιοχωρίου
Ήθη κι έθιμα του γάμου
Φωτογραφικό υλικό

Το εξώφυλλο του βιβλίου :

ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ - ΠΑΣΧΑ 2009

2009-04-20T02:02:00.027+03:00

Κυριακή του Πάσχα:

Μέγα Σάββατο:

Mεγάλη Παρασκευή:

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

2008-05-27T17:49:00.014+03:00

Με μεγάλη χαρά και συγκίνηση παρουσιάζω αυτό το βιβλίο για το Παλαιοχώρι, πραγματοποιώντας επί τέλους ένα όνειρο που είχα από παιδί.

Στις σελίδες του έγινε προσπάθεια να αποτυπωθούν τόσο το χθες και το σήμερα του Παλαιοχωρίου, όσο και το αύριο που προδιαγράφεται μέσα από αυτά.

Είναι γεγονός, ότι δεν έχω ιδιαίτερες γνώσεις γι’ αυτό το εγχείρημα, κι αν πέτυχα κάτι το οφείλω στην αγάπη και την έντονη επιθυμία μου για την ανάδειξη και την προβολή του χωριού μας, δεδομένου ότι κάθε τόπος, όσο μικρός κι αν είναι, γι’ αυτούς που ζουν και μοχθούν σ΄ αυτόν είναι ο μεγαλύτερος και ο σημαντικότερος του κόσμου.

Η συλλογή των στοιχείων από πολλές και διαφορετικές πηγές καθώς και η διαλογή και καταγραφή τους υπήρξε εργασία χρονοβόρα και επίπονη. Η ιστορική διαδρομή του Παλαιοχωρίου δύσκολα καταγράφεται. Οι μαρτυρίες και τα υπάρχοντα στοιχεία είναι λιγοστά και διάσπαρτα, με αποτέλεσμα να μην καλυφθούν όλοι οι τομείς με πληρότητα. Παρακαλώ να συγχωρεθούν τυχόν λάθη, ανακρίβειες, ελλείψεις ή υπερβολές και εύχομαι να υπάρξουν μιμητές, που να φέρουν πολύ καλύτερα αποτελέσματα.

Εξάλλου αρχικός στόχος ήταν να γίνει απλώς μια πρώτη απόπειρα να παρουσιασθεί το Παλαιοχώρι ολοκληρωμένα σ’ ένα βιβλίο, ώστε να δώσει κέντρισμα σε όλους, όσοι έχουν στην κατοχή τους ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία, να τα βγάλουν στο φως.

Γνωρίζω πάρα πολύ καλά ότι οι Παλαιοχωρινοί υπεραγαπούν τον τόπο τους και κρατούν σαν θησαυρό την ιστορική και πολιτιστική τους κληρονομιά, η οποία όμως κινδυνεύει να χαθεί στο πέρασμα του χρόνου, που τα ισοπεδώνει όλα, εκτός αν τα φυλάξουμε και τα κρατήσουμε ζωντανά, δημοσιοποιώντας τα με κάθε τρόπο.

Είναι απαράδεκτη η αδιαφορία και ο εμπαιγμός που παρατηρούμε πολλές φορές για όσους ασχολούνται με το μικρόκοσμο της επαρχίας. Θεωρώ ότι η ενασχόληση με τα προβλήματα, τις ιδιαιτερότητες, την ιστορία ή τη λαογραφία του χωριού μας δεν είναι επαρχιωτισμός ούτε υπόθεση των ειδικών. Είναι υπόθεση όλων μας, γιατί η απομάκρυνση από τις ρίζες και την καταγωγή μας θα οδηγήσει στην πτώχευση και στην συρρίκνωση του πνευματικού μας κόσμου, στη εθνική μας αλλοτρίωση.

Όπως είναι λογικό, στην προσπάθεια για τη συγγραφή της ιστορίας του Παλαιοχωρίου συνυπολογίσθηκαν ιστορικά δεδομένα σχετικά με την υπόλοιπη Χαλκιδική και ευρύτερα τη Μακεδονία, για να συμπληρωθούν τα κενά, ώστε να έχουν συνοχή και συνέχεια τα υπάρχοντα μέχρι στιγμής στοιχεία, και να μπορεί ο αναγνώστης να σχηματίσει ολοκληρωμένη εικόνα της ιστορικής πορείας του Παλαιοχωρίου μέσα στο χρόνο.

Απευθύνω θερμές ευχαριστίες στους Κοινοτικούς Συμβούλους, σ΄ όλους όσοι βοήθησαν, και ιδιαίτερα στη γυναίκα μου Βασιλική, που ανέλαβε το δύσκολο έργο της τελικής διαλογής και της σύνθεσης των ποικίλης προέλευσης στοιχείων που συλλέξαμε.

Αφιερώνω την παρούσα έκδοση στους κατοίκους του χωριού μας, και ειδικά στη νέα γενιά, ελπίζοντας μέσα απ΄ αυτό το βιβλίο να καταφέρω να μεταδώσω την αγάπη και το σεβασμό μου για την ιστορία του τόπου μου.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΑΜΠΑΛΙΚΗΣ

Περισσότερα για μένα...

ΓΕΝΙΚΑ

2008-05-27T16:54:00.041+03:00

Άποψη του Παλαιοχωρίου

Θέση - Έκταση

Το Παλαιοχώρι είναι χωριό του νομού Χαλκιδικής. Βρίσκεται στην κύρια οροσειρά τους όρους Χολομώντα στη βορειοανατολική Χαλκιδική, σε υψόμετρο περίπου 550 μέτρων στο κέντρο του τριγώνου που σχηματίζουν τα χωριά Νεοχώρι ανατολικά σε απόσταση 3 χλμ, Αρναία δυτικά σε απόσταση 5 χλμ και Μεγάλη Παναγία νότια σε απόσταση 7 χλμ. Χωροταξικά είναι οικισμός 5^ου επιπέδου. Τοπογραφικά χαρακτηρίζεται από επίπεδο ανάγλυφο και την κοίτη του ποταμού Χαβρία. Η μορφή του ακολουθώντας το ίχνος του ποταμού είναι γραμμική. Στην περιοχή του γεωμετρικού κέντρου του οικισμού βρίσκεται η κεντρική πλατεία και ανατολικότερα η παλιά εκκλησία των Ταξιαρχών, κύριο σημείο αναφοράς του χωριού.

Επίσης, βρίσκεται στο 75^ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού Θεσσαλονίκης - Ουρανούπολης (διαδρομή Ζερβοχωρίων), ή στο 90^ο χιλιόμετρο της παλαιάς διαδρομής της ίδιας οδού μέσω Χολομώντα. Αποτελεί συγκοινωνιακό και οδικό κόμβο και συνδέει οδικά τη βόρεια με τη νότια Χαλκιδική.

Φυσικά όρια μεταξύ του Παλαιοχωρίου και των γειτονικών χωριών είναι: Ανατολικά το όρος «Καμήλα», τα «Στριβάδια» περιοχή κτημάτων, και o «Παλιός Μύλος». Δυτικά ο «Μαρονίκ Λάκκος» και νότια η «Βούλα», το «Χονδρό Δένδρο» και ο «Αλούμπαλος», όπου υπάρχουν τα χαλάσματα δύο υδρόμυλων.

Το Παλαιοχώρι έχει συνολική έκταση 47.600 στρεμμάτων, από αυτά τα 12.200 στρέμματα (25,6 %) είναι καλλιεργήσιμη έκταση, τα 14.800 στρέμματα (31 %) βοσκότοποι, τα 19.900 στρέμματα (41,9 %) δασικές εκτάσεις και τα 700 στρέμματα (1,5 %) οικισμοί, νερά κλπ.

Γεωμορφολογία - Σεισμικότητα

Το Παλαιοχώρι διασχίζεται από τον “Παλαιοχωρινό Λάκκο” (βασικό παραπόταμο του Χαβρία), ο οποίος πηγάζει από το Στρατόνικον όρος (Στρεπενίκο). Ο κύριος όγκος του αρχίζει δυτικά του Παλαιοχωρίου και χύνεται στον Τορωναίο κόλπο, περνώντας ανατολικά της Ορμύλιας.

Από γεωλογική άποψη το Παλαιοχώρι ανήκει στο κρυσταλλοπαγές συγκρότημα της Ροδόπης. Το έδαφος είναι κατά κανόνα αυτοφυές προερχόμενο από αποσάθρωση ή διάλυση του υποκειμένου πετρώματος και χαρακτηρίζεται λεπτόκοκκο αργιλλοαμμώδες, ικανό να διατηρεί αρκετή υγρασία.

Από γεωδυναμική - σεισμική άποψη η περιοχή είναι αρκετά ευαίσθητη.

Επηρεάζεται από την αυξημένη σεισμική δράση, που έχει διαπιστωθεί στις γύρω περιοχές της Μυγδονίας λεκάνης, καθώς και στις περιοχές Ιερισσού και Ολυμπιάδος. Η μόνη τεκτονική διαταραχή στην περιοχή μας είναι ένα μεγάλο σύστημα ρηγμάτων, μήκους μεγαλύτερου των 20 χλμ, που περνάει βορειοανατολικά της Μ. Παναγίας με κατεύθυνση νοτιοανατολική, και τέμνει σχεδόν όλη τη βορειοανατολική Χαλκιδική.

Ο ελληνικός αντισεισμικός Κανονισμός (1989) κατανέμει τον ελληνικό χώρο σε τέσσερις ζώνες επικινδυνότητας (I - IV). Με βάση αυτή την κατανομή η χερσόνησος της Χαλκιδικής χωρίζεται σε τρεις περιοχές. Ειδικότερα η περιοχή ανατολικά του Πολυγύρου συμπεριλαμβανομένης και της χερσονήσου του Αγίου Όρους ανήκει στη ζώνη ΙΙΙ, δηλαδή στις ισχυρώς σεισμόπληκτες περιοχές (δείκτης σεισμικότητος 0,30), σε σχέση με τις μετρίως και ασθενώς σεισμόπληκτες λοιπές περιοχές του Νομού. Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον αντισεισμικό σχεδιασμό και την κατασκευή κτιρίων.

Πληθυσμός

Το Παλαιοχώρι αναγνωρίσθηκε ως κοινότητα με το Β.Δ. 28-6-1918 ΦΕΚ Α.152/1918, ενώ σήμερα υπάγεται διοικητικά στον διευρυμένο Δήμο Αρναίας.

Εκκλησιαστικά ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου.

Έχει 1.507 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001.

Στις απογραφές από το 1920 και μετά παρουσιάσθηκαν οι εξής διακυμάνσεις πληθυσμού :

Κλίμα

Το κλίμα του Παλαιοχωρίου, λόγω της διαμόρφωσης του εδάφους, της μικρής απόστασης από τη θάλασσα και της γεωγραφικής θέσης (ανατολικού - βορειο ανατολικού προσανατολισμού), θεωρείται μεσογειακό προς ηπειρωτικό, δηλαδή δροσερό.

Από τα δεδομένα του μετεωρολογικού σταθμού Αρναίας, προκύπτει ότι κατά τη χρονική περίοδο 1977-1991 η μέση θερμοκρασία κατά τους θερμούς μήνες (Ιούλιο-Αύγουστο) κυμαίνεται από 26,5^ο έως 14,7^ο C, και κατά τους λοιπούς μήνες από 7,6^ο έως -3^ο C.

Το μέσο ετήσιο ύψος βροχής ανέρχεται σε 55,6 mm (φθινόπωρο - χειμώνας - άνοιξη = 80 %, καλοκαίρι = 20 %).

Οι συχνότεροι άνεμοι είναι βόρειοι - βορειοανατολικοί, που το χειμώνα είναι χιονοφόροι και το καλοκαίρι δροσεροί. Κατά τη χειμερινή περίοδο εμφανίζονται παγετοί μικρής διάρκειας καθώς και πάχνη και ακολουθεί συνήθως περίοδος χαμηλής θερμοκρασίας και ξαστεριάς.

Γενικά το κλίμα του Παλαιοχωρίου χαρακτηρίζεται από κρύους και σχετικά υγρούς χειμώνες. Η άνοιξη είναι κλιματικά ασταθής και μεταβατική περίοδος, με εναλλαγή σειρών ημερών με χαρακτηριστικά χειμώνα και σειρών ημερών με χαρακτηριστικά θέρους.

Τα καλοκαίρια είναι ξηρά και θερμά. Το φθινόπωρο είναι συνήθως μικρής διάρκειας με κάπως απότομη και σταθερή έναρξη του χειμώνα.

Χλωρίδα - Πανίδα

Η περιοχή του Παλαιοχωρίου παρουσιάζει αρκετή βλάστηση. Στην πλειονότητά της αποτελείται από δάση φυλλοβόλλων πλατύφυλλων, δηλ. από δρυς, οξυές ή καστανιές και κατά τόπους υπάρχουν λεύκες, σφένδαμοι και οστρυές. Πρόβλημα υπάρχει στη φθίνουσα άγρια και αρωματική χλωρίδα.

Η γεωμορφολογία παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία μορφών και χρωμάτων, λόγω των διαφορετικών τύπων βλάστησης, γι αυτό η περιοχή χαρακτηρίζεται ως «τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους».

Υπάρχει πλούσια άγρια πανίδα, η οποία όμως παρουσιάζει συνεχή φθίνουσα πορεία, λόγω της λαθροθηρίας και της αλλοιώσεως των βιότοπων. Την άγρια πανίδα της περιοχής αποτελούν κυρίως θηλαστικά, όπως λαγοί, νυφίτσες, σκίουροι, αλεπούδες, λύκοι, αγριογούρουνα και ζαρκάδια. Υπάρχουν επίσης αποδημητικά πουλιά όπως φάσσες, τρυγόνια και πέρδικες, καθώς και αρπακτικά, όπως βαμβακίνες, όρνια, χρυσαετοί, φιδαετοί, πετρίτες κλπ.

Στην περιοχή παρατηρούνται αλλοιώσεις του φυσικού περιβάλλοντος και υποβάθμιση των δασικών οικοσυστημάτων. Αιτία είναι κυρίως οι εκχερσώσεις, η λαθροθηρία, οι πυρκαγιές, η υπερβόσκηση. Σε μικρότερη κλίμακα οι λατομικές περιοχές, η διάθεση των αστικών λυμάτων και τα βιομηχανικά λύματα από κτηνοτροφικές μονάδες.

Οικονομία - Απασχόληση

Στην οικονομία του Παλαιοχωρίου συμβάλλουν κατά 60 % τα μεταλλεία, κατά 10 % η υλοτομία, κατά 10 % η γεωργία και η κτηνοτροφία και κατά 10 % τα λοιπά επαγγέλματα. Παρουσιάζεται μείωση του νεανικού ενεργητικού δυναμικού, λόγω έλλειψης πλουτοπαραγωγικών πηγών. Υπάρχουν επίσης πολύ λίγες μεταποιητικές μονάδες μικρής δυναμικότητας.

Οι κάτοικοι του Παλαιοχωρίου απασχολούνται ως επί το πλείστον στις υπόγειες εργασίες των μεταλλείων του Μαδέμ Λάκκου και της Ολυμπιάδας και είναι πάρα πολλοί αυτοί που έχουν βγει στη σύνταξη, λόγω της ανθυγιεινής εργασίας. Ασχολούνται ακόμη στην καλλιέργεια σίτου, στην κτηνοτροφία, στα δάση και στη μελισσοκομία. Σημαντικός αριθμός κατοίκων ασχολείται και σε εργασίες μεταποίησης οικοδομικών υλικών η στις οικοδομές.

Η ιδιωτική πρωτοβουλία εμφανίζεται απρόθυμη να αναλάβει την εγκατάσταση μεταποιητικών μονάδων, λόγω έλλειψης επιχειρηματικής παράδοσης των κατοίκων όσο και έλλειψης μέσων για την κάλυψη των απαιτουμένων συγκοινωνιακών και μεταφορικών αναγκών.

Το εμπόριο είναι αναπτυγμένο, αλλά όχι ικανοποιητικά. Οι κάτοικοι εκτός των βασικών αναγκών, εξυπηρετούνται από τη Θεσσαλονίκη.

Έντονο είναι το πρόβλημα της ανεργίας τα τελευταία χρόνια. Δεν υπάρχει τίποτα να κρατήσει τους νέους στον τόπο τους. Οι λίγες θέσεις εργασίας στην περιοχή έχουν κορεσθεί προ πολλού. Η συρρίκνωση των μεταλλείων, που απορροφούσαν το εργατικό δυναμικό της περιοχής, είναι ένας από τους κυριώτερους λόγους. Μελλοντική ανάπτυξη τους θα έλυνε το πρόβλημα σε μεγάλο βαθμό.

Λύση επίσης θα ήταν να γίνουν επενδύσεις στην περιοχή, αλλά προς το παρόν δεν εκδηλώθηκε ανάλογο ενδιαφέρον. Οι πόροι της κοινότητας είναι μηδαμινοί για να ξεκινήσει κάποια κοινοτική επιχείρηση. Οι προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση δεν μπορούν να καρποφορήσουν, γιατί απαιτείται “ιδία συμμετοχή” για τις χρηματοδοτήσεις από την ΕΟΚ σε ποσοστό απαγορευτικό για τη μικρή μας κοινότητα.

Καλλιέργειες

Χαρακτηριστικός είναι ο μικρός αριθμός κατοίκων, που ασχολούνται αποκλειστικά με τη γεωργία, επειδή η οικονομία τους εξαρτάται από άλλα επαγγέλματα, λόγω της μικρής γονιμότητας των χωραφιών, της έλλειψης αρδευτικών υδάτων, του πολυ- τεμαχισμού και της διασποράς των χωραφιών και τέλος λόγω της χαμηλής συνε-ταιριστικής συνείδησης. Οι περισσότεροι ασχολούνται εποχιακά με τη γεωργία.

Κυριώτερες καλλιέργειες που υπάρχουν είναι :

· Αροτριαίες καλλιέργειες :

Σιτηρά και κτηνοτροφές 5.100 στρέμματα (70 %), Ηλίανθος 2.130 στρέμματα (29 %), πατάτες 53 στρέμματα και λοιπές καλλιέργειες 1 %.

· Δενδρώδεις καλλιέργειες :

Καρυδιές 60 στρέμματα, μηλιές 10 στρέμματα, λεπτοκαρυές 10 στρέμματα και λοιπά δένδρα (αχλαδιές, κερασιές, βυσσινιές, κυδωνιές, δαμασκηνιές, κορομηλιές) 830 στρέμματα.

· Κηπευτικά :

Φασολάκια 136 στρέμματα, ντομάτα 20 στρέμματα, λάχανα 14 στρέμματα, κρεμμύδια 11 στρέμματα, σκόρδα 4 στρέμματα, αγγούρια 1 στρέμμα, κολοκυθάκια 2 στρέμματα, μελιτζάνες 3 στρέμματα, πιπεριές 3 στρέμματα.

Αγρανάπαυση 3.773 στρέμματα.

Κτηνοτροφία

Η κτηνοτροφία είναι υποβαθμισμένη. Ασχολούνται αποκλειστικά μ΄αυτήν 7 κτηνοτρόφοι, ενώ υπάρχουν προυποθέσεις που συνηγορούν στη βελτίωση και επέκταση της εκτροφής μικρών ζώων.

Εκτρεφόμενα είδη :

Αιγοπρόβατα 1015 (865 αίγες - 350 πρόβατα), 90 χοίροι, 30 ίπποι, 24 όνοι, 135 ημίονοι, 21 βοοειδή, 100 κουνέλια, 1.400 όρινθες.

Η μελισσοκομία είναι επίσης καθυστερημένη και χρειάζεται εκσυγχρονισμό. Υπάρχουν 1.000 κυψέλες (600 εγχώριες και 400 ευρωπαικές).

(Όλα τα παραπάνω στοιχεία είναι του 1991).

Συγκοινωνία

Η συγκοινωνία γίνεται με τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ Χαλκιδικής (6 δρομολόγια ημε-ρησίως) και με ΤΑΧΙ. Το υπάρχον οδικό δίκτυο εξυπηρετεί ικανοποιητικά χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, εκτός από αυτά που οφείλονται στην οργανωτική δομή του ΚΤΕΛ Χαλκιδικής.

Το βασικό οδικό δίκτυο αποτελείται από τον εθνικό δρόμο Θεσ/νίκης - Ουρανούπολης και τον επαρχιακό δρόμο Παλαιοχωρίου - Πυργαδικίων.

Το εσωτερικό οδικό δίκτυο της κοινότητας είναι εξ ολοκλήρου τσιμεντοστρωμένο ή ασφαλτοστρωμένο.

Η κοινότητα διαθέτει δίκτυο αγροτικών δρόμων μήκους 85 χλμ.

Ύδρευση - Αποχέτευση

Το Παλαιοχώρι υδρεύεται από 4 φυσικές πηγές δυναμικότητας 160 m³ ημερησίως, λόγω ανομβρίας.

Σε κανονικές συνθήκες η δυναμικότητα των πηγών είναι 500 m³ημερησίως, όσες και οι παρούσες ανάγκες της κοινότητας. Εξυπηρετείται δε από δύο υδροδεξαμενές. Η κεντρική και μεγαλύτερη βρίσκεται σε ύψωμα νοτιοανατολικά του χωριού και έχει χωρητικότητα 500 m³. Η δεύτερη δεξαμενή βρίσκεται δυτικά έχει χωρητικότητα 50 m³, περισυλλέγει νερό από δύο πηγές και το διοχετεύει στην κεντρική δεξαμενή με αντλίες.

Νεότερη γεώτρηση νοτιοδυτικά που παρέχει 60-70 m³ νερό ανά ώρα καλύπτει τις ανάγκες. ΄Επίσης εφέτος διανοίχθηκε εφεδρική γεώτρηση παροχής 250 m³.

Το Παλαιοχώρι διαθέτει παλαιό αποχετευτικό δίκτυο με τσιμεντοσωλήνες. Φυσική κατάληξη των λυμάτων είναι ο Χαβρίας σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από το κέντρο του οικισμού. Συνέπεια είναι η ακαταλληλότητα των νερών του Χαβρία για άρδευση καλλιεργήσιμων εδαφών.

Υπάρχει περιφερειακό αποχετευτικό δίκτυο από πλαστικές σωλήνες στο δυτικό τμήμα του Χαβρία, με κατάληξη εκεί.

Υπάρχει αντιπλημμυρικός οχετός με τάφρους, καθώς και αντιπλημμυρικές ζώνες με φρεάτια, για θεομηνίες και πλημμύρες. Αναγκαία είναι η ανακατασκευή του υπάρχοντος παλαιωμένου δικτύου.

Επίσης υπάρχει πλακοσκεπής οχετός λυμάτων.

Τα απορρίμματα συλλέγονται με απορριμματοφόρο του χωριού και μεταφέρονται σε κοινοτικό χώρο, που παραχωρήθηκε για την απόθεση των απορριμμάτων, με κριτήρια την απομόνωσή του από την κοινή θέα και την αδυναμία άλλης οικονομικής εκμετάλλευσής του. Ο χώρος αυτός αποτελεί σοβαρή και μόνιμη εστία ρύπανσης για τα υπόγεια νερά.

Δυστυχώς, η απόπειρα της κοινότητας να ξεκινήσει το έργο της υγειονομικής ταφής των απορριμμάτων ναυάγησε, λόγω της αντίδρασης των κατοίκων. Η παραπληροφόρηση και η μικροπολιτική έκαναν πάλι το θαύμα τους.

Επικοινωνίες

Οι τηλεπικοινωνίες είναι ανεκτές. Το τερματικό του Ο.Τ.Ε. στο Παλαιοχώρι έχει χωρητικότητα 900 τηλεφώνων, από τα οποία τα 792 είναι κατειλημμένα. Οι υπάρχουσες βέβαια αιτήσεις υπερβαίνουν κατά πολύ τη χωρητικότητα.

Η περιοχή καλύπτεται τηλεοπτικά αρκετά ικανοποιητικά από τα κανάλια των κρατικών σταθμών και από μεγάλα ιδιωτικά κανάλια.

Ραδιοφωνικά καλύπτεται από κρατικούς και τοπικούς ιδιωτικούς και δημόσιους ραδιοφωνικούς σταθμούς.

Εκπαίδευση

Στο Παλαιοχώρι λειτουργούν Νηπιαγωγείο, πρότυπο Δημοτικό Σχολείο και Γυμνάσιο, όλα σε δικά τους ανεξάρτητα κτίρια.

Το Νηπιαγωγείο βρίσκεται δίπλα στο Δημοτικό σχολείο.

Το Δημοτικό Σχολείο στεγάζεται σε νέο κτίριο με μεγάλο αύλειο χώρο και γήπεδο

Το Γυμνάσιο εγκαινιάσθηκε το 1985. Διαθέτει 6 αίθουσες διδασκαλίας, 2 γραφεία καθηγητών, αίθουσα φυσικής Χημείας, κυλικείο και 5,5 στρέμματα αύλειο χώρο με αθλητικές εγκαταστάσεις.

Ο παιδικός σταθμός έχει 2 αίθουσες συνολικού εμβαδού 300 τ.μ. και διαθέτει αύλειο χώρο 400 τ.μ.

Παιδικός Σταθμός

Υπηρεσίες - Υγεία – Πρόνοια

Ο κύριος όγκος των δημοσίων υπηρεσιών της περιοχής συγκεντρώνεται στην Αρναία σαν διοικητικό κέντρο. Στο Παλαιοχώρι λειτουργεί υποκατάστημα της Τράπεζας EUROBANK.

Από πλευράς κοινωνικών υπηρεσιών, όλη η περιοχή εξυπηρετείται από το Κέντρο Υγείας Παλαιοχωρίου. Στο Κ.Υ.Π. υπάρχουν 5 παθολόγοι γιατροί, 2 παιδίατροι, 2 οδοντίατροι, 1 μικροβιολόγος, 6 αδελφές νοσοκόμοι, 2 παρασκευάστριες, 1 επισκέπτρια αδελφή, 1 κοινωνική λειτουργός, 3 οδηγοί, 3 τραυματιοφορείς και 9 άτομα διοικητικό προσωπικό.

Με επισκέπτες γιατρούς λειτουργούν περιοδικά μαιευτικό-γυναικολογικό τμήμα, δερματολογικό, ΩΡΛ, ψυχιατρικό, καρδιολογικό, χειρουργικό και πνευμονολογικό.

Υπάρχει ανάγκη να αναπληρωθούν οι θέσεις των γιατρών που αποχώρησαν καθώς και να στελεχωθεί το Κ.Υ.Π. από επιστημονικό προσωπικό άλλων ειδικοτήτων και πληρώματα ασθενοφόρου. Υπάρχει έλλειψη μόνιμης έδρας πνευμονολόγου για την οποία είναι επιτακτική η ανάγκη, λόγω του μεγάλου αριθμού των μεταλλωρύχων και των συνταξιούχων από τα μεταλλεία.

Στο Παλαιοχώρι λειτουργεί Τράπεζα αίματος για τις ανάγκες των κατοίκων.

Το γραφείο της κοινότητας Παλαιοχωρίου

Το παλιό πέτρινο σχολείο.

Έργα υποδομής

Έχουν γίνει έργα ανάδειξης του οικισμού, με δημιουργία πεζόδρομων με πλακόστρωτα και παραδοσιακό φωτισμό, για τη διαμόρφωση της φυσιογνωμίας του χωριού.

Μετά από παραχώρηση 22 στρεμμάτων κοινοτικού χώρου, θα κατασκευασθούν 80 εργατικές κατοικίες.

Ξεκίνησε η διαμόρφωση του κοινοτικού δασυλλίου στα “Εβραίικα λειβάδια” με χώρους αναψυχής, παιδική χαρά, κιόσκια, λιμνούλες, γέφυρες κλπ. για ψυχαγωγία των κατοίκων και ανάπτυξη του αγροτουρισμού.

Υπάρχουν πολλοί ευνοϊκοί παράγοντες για την ανάπτυξη του αγροτουρισμού στον τόπο μας. Πόλοι έλξης είναι τα στοιχεία του περιβάλλοντος, όπως :

Η ομορφιά του χωριού με τις εκκλησίες, την πλατεία και το παραδοσιακό του χρώμα
Οι αρχαιολογικοί χώροι
Το οικολογικό ενδιαφέρον (οικοσυστήματα, χλωρίδα, πανίδα)
Το τοπίο, τα δάση, το ευνοϊκό κλίμα
Η γειτνίαση με πολιτιστικά, αστικά και τουριστικά κέντρα.

Πολιτιστικά

Στο Παλαιοχώρι δραστηριοποιούνται αρκετοί πολιτιστικοί σύλλογοι παλιοί και νέοι.

Πολιτιστική Εταιρεία Παλαιοχωρινών (1974)
Σύλλογος Απανταχού Παλαιοχωρινών
Χορωδία Παλαιοχωριου (1998)
Πολιτιστικός & Φυσιολατρικός Όμιλος "Το Καστέλι" (2007)
Σύλλογος Γυναικών "Η Αρετούσα" (2007)

Στις δραστηριότητες τους περιλαβάνονται: Δημιουργία χορευτικών συγκροτημάτων, χορωδίας και μπάντας, τράπεζα αίματος, εκθέσεις λαικής τέχνης, οδοιπορικές εξορμήσεις και εκδρομές, θεατρικές παραστάσεις, καρναβάλι, πολιτιστικές εκδηλώσεις σε τοπικές γιορτές και πανηγύρεις (αναβίωση εθίμων, κουρμπάνι, εκθέσεις φωτογραφίας, συναυλίες, διαλέξεις κλπ.), σε συνεργασία με την κοινότητα, το δήμο ή άλλους φορείς, με στόχο την πολιτιστική ανάπτυξη του τόπου.

ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

2008-05-26T18:30:00.095+03:00

Στο Παλαιοχώρι υπάρχουν οι παρακάτω αθλητικοί σύλλογοι:

Ο “ΑΡΗΣ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ”. Η παλιά ομάδα ποδοσφαίρου του “ΑΡΗ” ιδρύθηκε το 1950 και έχει πολλές επιτυχίες στο ενεργητικό της. Κέρδισε το πρωτάθλημα Χαλκιδικής στην Α΄ Κατηγορία 3 φορές, κατέκτησε 3 φορές το κύπελλο και συνέχισε να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο.
Η παιδική ομάδα του “ΑΡΗ” κέρδισε το 1996 το πρωτάθλημα Χαλκιδικής.

"ΑΡΗΣ" παιδική ομάδα ποδοσφαίρου

Ο "ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ" (ΑΟΠ), με τμήμα μπάσκετ, έφθασε στα τελικά στο κύπελλο Χαλκιδικής το 2007.

Ο Μ.Γ.Σ. ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ με τμήματα στίβου και γυμναστικής έχει πολλές επιτυχίες πανελλήνια.

Η νεώτερη ομάδα ποδοσφαίρου ο “Α.Σ. ΧΑΒΡΙΑΣ” κέρδισε το πρωτάθλημα την περίοδο 1995-1996 στη Β΄ κατηγορία.

περισσότερα βίντεο εδώ

Η ομάδα καλαθόσφαιρας “Α.Σ. ΧΑΒΡΙΑΣ” τη χρονιά που ιδρύθηκε κέρδισε το πρωτάθλημα Β΄ κατηγορίας αήττητη. Επίσης κέρδισε τη 2^η θέση στο πρωτάθλημα της Α΄ κατηγορίας το 1992, ενώ η ομάδα των εφήβων κέρδισε 2 πρωταθλήματα.

"Α.Σ. ΧΑΒΡΙΑΣ" ομάδα καλαθόσφαιρας

Με πρωτοβουλία της κοινότητας κατακευάστηκε χορτοτάπητας στο γήπεδο, ηλεκτροφωτισμός, αποδυτήρια, κυλικείο κλπ.

Η προσπάθεια και για αλλα έργα που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη του αθλητισμού θα συνεχιστεί, γιατί το Παλαιοχώρι, παρά τα υποτυπώδη μέσα που διαθέτει, έχει αναδείξει πολλούς πρωταθλητές και πρωταθλήτριες.

Παλιές φωτογραφίες του Άρη Παλαιοχωρίου:

Ομάδα ποδοσφαίρου του "ΑΡΗ" - 1960

Ομάδα ποδοσφαίρου του "ΑΡΗ" - 1968

Ομάδα ποδοσφαίρου του "ΑΡΗ" σε συνάντηση με τον "ΗΡΑΚΛΗ" Μεγάλης Παναγίας - 1966.

Βασίλης Τσιντογιάννης
1ος νικητής της ιπποδρομίας (Αριστοτέλεια Ιερισσός 1966). Ξεκίνησε ιππεύοντας τη φοράδα του (ξεσέλωτη) από το Παλαιοχώρι μέχρι την Ιερισσό και συμμετείχε κατευθείαν στην ιπποδρομία, συναγωνίσθηκε και νίκησε όλα τα καθαρόαιμα φαβορί.

Θανάσης Καλαμπαλίκης 2ος πανελληνιονίκης στο άλμα τριπλούν το 1968.

Αγάπη Καραπαναγιώτου
Ακοντίστρια πανελληνιονίκης και 5η στο παγκόσμιο πρωτάθλημα στίβου το 1990.

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

2008-05-26T18:30:00.093+03:00

Άποψη της κεντρικής πλατείας του Παλαιοχωρίου με τον πλάτανο και τα παραδοσιακά καφενεία

Η πλατεία τα Χριστούγεννα

_______________________

Η περιοχή του Παλαιοχωρίου συγκεντρώνει πολλά πλεονεκτήματα που ευνοούν τον τουρισμό. Πόλοι έλξης είναι:

Η ομορφιά του χωριού με τους ναούς, την πλατεία και το παραδοσιακό του χρώμα
Οι αρχαιολογικοί χώροι
Το οικολογικό ενδιαφέρον (οικοσυστήματα, χλωρίδα, πανίδα)
Το ιδιαίτερου φυσικού κάλλους τοπίο, τα δάση με απίστευτη ποικιλία βλάστησης, οι κατάφυτοι λόφοι, πανέμορφες διαδρομές για πεζοπορία, ποταμάκια, καταρράκτες, φαράγγια κλπ.
το ιδιαίτερα δροσερό κλίμα
Η μικρή απόσταση από πολιτιστικά, αστικά και τουριστικά κέντρα. Στο Παλαιοχώρι βρίσκεται ο βασικός οδικός κόμβος της ΒΑ Χαλκιδικής , ποπυ το κάνει περιηγητικό και τουριστικό ορμητήριο, που οδηγεί :

προς Μεγάλη Παναγία , Πυργαδίκια , Αγ. Νικόλαο, Σιθωνία και γενικά Νότιο Χαλκιδική
προς Νεοχώρι, Ολυμπιάδα, Στάγειρα, Στρατονίκη, Ιερισσο , Ουρανούπολη και το το Άγιο Όρος
προς την Αρναία , τα Ζερβοχώρια , τον Πολύγυρο και την Θεσσαλονίκη.

Αξιοθέατα

Στα ιστορικά και θρησκευτικά μνημεία του Παλαιοχωρίου από την εποχή της τουρκοκρατίας συγκαταλέγεται ο ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, πολιούχων του Παλαιοχωρίου, που βρίσκεται στο κέντρο του σημερινού χωριού. Ο ναός σε ρυθμό τρίκλιτης βασιλικής είναι ιδιαίτερα μεγαλοπρεπής με αξιοθαύμαστο ψηλό ξυλόγλυπτο τέμπλο, ξυλόγλυπτη οροφή, καταπληκτικές νεότερες τοιχογραφίες και το άγαλμα του οικουμενικού πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄του Μεγαλοπρεπούς στο προαύλιο, χάρι στον οποίο κτίσθηκε ο ναός, ο οποίος θεμελιώθηκε το 1899 και εγκαινιάσθηκε το 1903.

Η θαυματουργή εικόνα του Ταξιάρχη Μιχαήλ (16ος αιώνας)

Η εικόνα της της Παναγίας Γοργοϋπηκόου (πιστό αντίγραφο της θαυματουργής εικόνας που υπάρχει στη Μονή Δοχιαρείου στο Άγιο Όρος.

Η είσοδος του προαύλοιου του ναού του οσίου Αθανασίου

Ο ναός του οσίου Αθανασίου του Αθωνίτου, που κτίσθηκε στα ερείπια ναού του 14ου αιώνα, που βρίσκεται στην νότια έξοδο του χωριού προς Μεγάλη Παναγία.

Το τέμπλο του ναού του οσίου Αθανασίου

Το αγίασμα απέναντι από το ναό του οσίου ΑΘανασίου.

Το Ιεραποστολικό & Φιλανθρωπικό Κέντρο στη νότια έξοδο του χωριού, δίπλα στο ναό του οσίου Αθανασίου.

Ο παλιός κοιμητηριακός ναός του Ταξιάρχη Μιχαήλ από το 1835 την εποχή της τουρκοκρατίας. Αξιοθαύμαστη είναι η τοιχογραφία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ:

Το τέμπλο του κοιμητηριακού ναού

Το καμπαναριό του κοιμητηριακού ναού

Το μεσοβυζαντινό κάστρο "Νέπωσι" ή "Καστέλι" που βρίσκεται μεταξύ Παλαιοχωρίου Μεγάλης Παναγίας. Σώζεται μέρος του τείχους και διθάλαμος παλαιοχριστιανικός τάφος. Οι ανασκαφές είναι σε αρχικό στάδιο. Μπορεί να δει κανείς το λόφο όπου διακρίνεται το τείχος του κάστρου και να θαυμάσει το εκπληκτικό τοπίο με το βουερό φαράγγι.

Μέρος του τείχους

Η μία είσοδος του διθάλαμου τάφου μέσα στο κάστρο στα ερείπια εκκλησίας

Περισσότερα για τα ιστορικά και αρχαιολογικά μνημεία στην ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ

Καταράκτης στην περιοχή "Περιστέρι"

Το παλιό πέτρινο σχολείο
Σπίτι με εσωτερική αυλή

Κεντρική γειτονιά του Παλαιοχωρίου με το παραδοσιακό καφενεδάκι του Παπαγιώργη απέναντι από την εκκλησία.

Διαμονή - Φαγητό - Ψυχαγωγία

Για τη διαμονή των επισκεπτών διατίθενται:

Το ξενοδοχείο "Park Hotel Tassos" (Θεοχάρης Τάσος - τηλ: 23720 41722 fax: 23720 41858 e-mail: Christhl@otenet.gr). Βρίσκεται στην είσοδο του χωριού δίπλα από το Κέντρο Υγείας Παλαιοχωρίου.
Το ξενοδοχείο διαθέτει εστιατόριο μπαρ και πισίνα.

Ο ξενώνας "Χάνι Αγραμάδα" (Κατσιρμά Βάγια, τηλ-fax. 23720 32151 e-mail: gatmachi@otenet.gr http://www.xaniagramada.gr)

Βρίσκεται μέσα στο δρυοδάσος, στο Παλαιοχώρι Χαλκιδικής στο δρόμο προς Μεγάλη Παναγία και φημίζεται για το οικογενειακό και φιλόξενο περιβάλλον του.

Το όνομά του Αγραμάδα σημαίνει "χρυσοφόρα πέτρα" που συναντιόταν κοντά στα μεταλλεία στο Στρατωνι και στην γύρω περιοχή.
Ο ξενώνας διαθέτει και εστιατόριο. Επίσης οργανώνονται και διάφορες δραστηριότητες (τοξοβολία, πινκ - πονκ, ποδηλασία, παιδότοπος) που θα σας δώσουν τη δυνατότητα να γνωρίσετε από κοντά το δάσος και γενικότερα τις ομορφιές της φύσης και της γύρω περιοχής.

Ταβέρνες - καφέ

ΙΣΤΟΡΙΑ

2008-05-26T18:27:00.021+03:00

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

Η πρώτη εμφάνιση ανθρώπου στη Χαλκιδική τοποθετείται στους προϊστορικούς χρόνους κατά την παλαιολιθική εποχή (πριν από 450.000 χρόνια), όπως πιστοποιούν τα ευρήματα του σπηλαίου των Πετραλώνων.

Έχουμε επίσης ευρήματα σ΄όλο το μήκος των παραλίων της Χαλκιδικής, που χρονολογούνται από τη νεολιθική εποχή (μυκηναϊκά - εποχή χαλκού και άλλα πρώιμης εποχής σιδήρου).

Το γεγονός ότι η Χαλκιδική είχε κατοίκους από την εποχή του «Homo sapiens» (του έμφρονα ανθρώπου) της προσδίδει ιδιαίτερη αρχαιολογική σημασία αλλά και ιστορικό ενδιαφέρον, λόγω της συνεχούς παρουσίας της στο προσκήνιο της Ιστορίας από τη Μυκηναϊκή περίοδο μέχρι τα νεώτερα χρόνια.

Η Χαλκιδική φέρεται ότι κατοικείται κατά την εποχή μετά την άλωση της Τροίας. Όπως αναφέρει ο Θουκυδίδης, ένα μέρος από τους επιστρέφοντες από την Τροία «Πανέλληνες» εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Χαλκιδική (1104 π.Χ.).

Έναν αιώνα αργότερα εγκαταστάθηκαν εδώ φυλές Πελασγών και Θρακών (Ηρόδοτος) και στη συνέχεια ελληνικές αποικίες. Πολλοί απ΄τους παλιούς κατοίκους συγχωνεύτηκαν με τους νεοέλληνες. Γι αυτό οι κάτοικοι της Χαλκιδικής καλούνταν και δίγλωσσοι (μιλούσαν και την ελληνική και την θρακική γλώσσα).

Η Χερσόνησος ονομάσθηκε Χαλκιδική, λόγω του μεγάλου αριθμού των αποικιών της Χαλκίδας σ΄αυτήν, αν και νεώτεροι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι το όνομα προήλθε από τον πλούτο της σε μέταλλα και ιδίως χαλκό.

Ο πρώτος αποικισμός άρχισε τον 8^ο αιώνα π.Χ., για εμπορικούς κυρίως λόγους, από τη Χαλκίδα και την Ερέτρεια. Ακολούθησαν η Κόρινθος, η Άνδρος, η Αθήνα. Τέλος οι Μακεδόνες συμπλήρωσαν τον αποικισμό.

Οι Μακεδόνες προέρχονταν από τους Πρωτοέλληνες και συγκεκριμένα από τη φυλή των Μακεδνών, που εγκαταστάθηκαν στην Ήπειρο και τη Μακεδονία από το 2300-1900 π.Χ. (η ονομασία τους προήλθε από τη λέξη μάκος, που σημαίνει μήκος, λόγω του ύψους των Μακεδόνων).

Η αρχαία ελληνική Μακεδονία έφθανε προς βορρά στη γραμμή Αχρίδα-Μοναστήρι-Στρώμνιτσα-Νευροκόπι.

Οι βορειότερες περιοχές των Σκοπίων και του Τετόβου υπάγονταν στην αρχαία Δαρδανία. Κατά τον 7^ο αιώνα στα βόρεια της Μακεδονίας είχαν εγκατασταθεί σλαβικά φύλα και μετά οι Βούλγαροι, λαός μογγολικής καταγωγής, που σιγά-σιγά εκσλαβίστηκε.

Κατά τους ιστορικούς χρόνους, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος, είχαμε τις εκστρατείες των Περσών κατά της Ελλάδας (Μηδικοί πόλεμοι: Μαρδόνιος 493 π.Χ., Ξέρξης 480 π.Χ., Αρτάβαζος 479 π.Χ.). Οι Πέρσες συγκρούσθηκαν με τις ελληνικές πόλεις της Χαλκιδικής, από τις οποίες οι περισσότερες υποτάχθηκαν στους Πέρσες. Τότε διανοίχθηκε και η διώρυγα του Ξέρξη στη χερσόνησο του Άθω. Οι Πέρσες, αφού απέτυχαν να κατακτήσουν την Ελλάδα, τελικά αποχώρησαν.

Κατά την κλασσική περίοδο η Χαλκιδική υπήρξε για πάρα πολλά χρόνια η «πέτρα του σκανδάλου» μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης, με αποτέλεσμα να διαδραματισθούν εδώ τα σημαντικότερα γεγονότα του Πελοποννησιακού Πολέμου. Στο χάρτη φαίνονται οι κυριότερες πόλεις της Χαλκιδικής με την κατά προσέγγιση θέση που είχαν.

Μάλιστα, όπως αναφέρει ο Θουκυδίδης, το φθινόπωρο του 424 π.Χ. ο βασιλιάς της Σπάρτης Βρασίδας ερχόμενος από την Άκανθο στο δρόμο για την Αμφίπολη, στρατοπέδευσε στην πόλη των Αρνών, η οποία συμπεραίνεται ότι βρισκόταν στα όρια του λεκανοπεδίου του Παλαιοχωρίου και για την οποία δεν έχουμε περισσότερες πληροφορίες.

Με τη στροφή των Μακεδόνων προς τη θάλασσα, οι Μακεδόνες βασιλείς αναμίχθηκαν στα ζητήματα των πόλεων της Χαλκιδικής. Μετά από σειρά συγκρούσεων με τις νότιες ελληνικές ηγεμονίες επικράτησαν οι Μακεδόνες με αποτέλεσμα να γίνει η Χαλκιδική μακεδονική επαρχία επί Φιλίππου του Β΄.

Κατά την εποχή αυτή έζησε και ο μέγας φιλόσοφος Αριστοτέλης ο Σταγειρίτης, ο θεμελιωτής του σύγχρονου πολιτισμού, ο οποίος κλήθηκε και ανέλαβε την κηδεμονία του Αλεξάνδρου, γιου του Φιλίππου. ‘Οταν ανέβηκε ο Αλέξανδρος στο θρόνο, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης ανοικοδόμησε την πατρίδα του Αριστοτέλη, τα Στάγειρα.

Από την αλεξανδρινή εποχή και μετά, όσες πόλεις είχαν γλιτώσει από την καταστροφή επί Φιλίππου, παρουσίασαν μεγάλη ανάπτυξη.

Αργότερα, κατά τους Ρωμαικούς χρόνους η Χαλκιδική καταλήφθηκε από τις λεγεώνες της Ρώμης.

Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους ήταν και πάλι στο προσκήνιο χάρις στην χερσόνησο του Άθωνα. Δεν γνωρίζουμε πότε διαδόθηκε ο Χριστιανισμός, άν και η παράδοση αναφέρει ότι ο Μέγας Κωνσταντίνος έκτισε ναούς σε διάφορα σημεία της περιοχής.

Το 540 μ.Χ. εισέβαλαν οι Ούννοι στη Χαλκιδική και προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές.

Στη συνέχεια κυρίαρχο ρόλο στην ιστορία της Χαλκιδικής είχε το Άγιο Όρος. Από τον 4^ο αιώνα μ.Χ. υπήρξαν μοναχοί στον Άθωνα. Από τότε χρησίμευε σαν ερημητήριο. Πρώτος ησυχαστής θεωρείται ο όσιος Πέτρος ο Αθωνίτης. Οι πρώτοι μοναχικοί συνοικισμοί υπέστησαν πολλές καταστροφές από τις επιδρομές των Αράβων κατά τον 8^ο αιώνα, καθώς και από τους πειρατές. Το 885 μ.Χ. ο Βασίλειος Α΄ ο Μακεδών εξασφάλισε με χρυσόβουλο διάφορα προνόμια στους μοναχούς και τους παρεχώρησε ολόκληρη τη χερσόνησο του Άθωνα. Πολλοί βυζαντινοί αυτοκράτορες τίμησαν τις μονές του Αγίου Όρους με πλουσιότατες δωρεές.

Ακολούθησαν πολλές καταστροφές από πειρατές και σταυροφόρους.

Περί τα τέλη του 14ου αιώνα υπήρχαν 19 μονές που απορρόφησαν και τις 7 μικρότερες (σήμερα υπάρχουν 20, οι 11 κοινοβιακές και οι 9 ιδιόρρυθμες).

Η υποταγή του Όρους στους Τούρκους ανάγεται το 1430, όταν ο Μωάμεθ ο Πορθητής κυρίευσε τη Θεσσαλονίκη και ακολούθησε άλλη μια σειρά καταστροφών.

Έτσι κλείνει η μεσαιωνική ιστορία της Χαλκιδικής, που ταυτίζεται με κείνη του Αγίου Όρους, που αποτελεί ακόμα και σήμερα τη ζώσα ιστορία της βυζαντινής εποχής, χάρις στις μονές και τους θησαυρούς που περικλείουν.

Οι Τούρκοι οργάνωσαν διοικητικά τη Μακεδονία σε τρία βιλαέτια με πρωτεύουσες τη Θεσσαλονίκη, το Μοναστήρι και τα Σκόπια. ΄Ετσι επικράτησε να θεωρούνται και τα τρία ως Μακεδονία, και όχι μόνο η περιοχή του αρχαίου Μακεδονικού κράτους.

Κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους η περιοχή της Μακεδονίας (provincia Macedonia) εκτεινόταν από τη Θράκη μέχρι τις ακτές της Αλβανίας, ενώ κατά τους βυζαντινούς χρόνους το “θέμα” (διοικητική περιφέρεια) της Μακεδονίας εκτεινόταν ανατολικά ως τον Εύξεινο Πόντο περιλαμβάνοντας και τη βόρεια Θράκη. Μόνο κατά τον καιρό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας επεκτάθηκε ακόμα πιο βόρεια περιλαμβάνοντας το Κιουστεντέλ και τα Σκόπια.

Κατά το τέλος του 19ου αιώνα δημιουργήθηκε το “Μακεδονικό Ζήτημα” (που είναι στην ουσία μέρος του Ανατολικού ζητήματος, δηλαδή του προβλήματος ποιός να κυριαρχήσει στα εδάφη της καταρρέουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας). Τα βαλκανικά κράτη, Ελλάδα, Σερβίαςκαι Βουλγαρία προσπάθησαν να προσεταιρισθούν τους πληθυσμούς κάθε ένα για λογαριασμό του. ΄Ετσι άρχισαν εθνικιστικές διαμάχες, που διήρκεσαν περίπου μισό αιώνα (1870-1918 μ.Χ.)

Τα τελευταία χρόνια η διάλυση της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας και το αίτημά της για αναγνώριση των επί μέρους κρατιδίων της ως ανεξάρτητων από τη Διεθνή Κοινότητα, έφερε στην επικαιρότητα το “Μακεδονικό ζήτημα”. Τα Σκόπια το 1991 ζήτησαν να δημιουργηθεί ανεξάρτητο κράτος με το όνομα “Δημοκρατία της Μακεδονίας”. Η Ελλάδα αντιτίθεται στην αναγνώριση κράτους στα βόρεια σύνορά της μ΄αυτό το όνομα. Οι όροι Μακεδονία - Μακεδόνες ανήκουν στον Ελληνισμό και τους Έλληνες. Αποτελούν εθνική και πολιτιστική κληρονομιά και έτσι έχουν καταγραφεί στην ιστορία αιώνες ολόκληρους πριν εμφανισθούν οι Σλάβοι στην περιοχή των Βαλκανίων και ιδιαίτερα στο μακεδονικό χώρο.

Δεν είναι δυνατόν ο αυτοπροσδιορισμός τους να καταργήσει το δικό μας δικαίωμα στον όρο “Μακεδονία”.

Άν σήμερα αναγνωρισθεί το αίτημα των Σκοπίων, θα δημιουργηθεί ένα κυρίαρχο κράτος με διεθνή υπόσταση και όνομα που δεν θα εκφράζει το σύνολο της εδαφικής περιοχής της επικράτειας του, υποβαθμίζοντας τόσο την ελληνική όσο και τη βουλγαρική Μακεδονία σε “αλύτρωτες, υπόδουλες” περιοχές, που περιμένουν να ελευθερωθούν και να ενωθούν με τη “μητέρα πατρίδα” τα Σκόπια.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ

Το Παλαιοχώρι δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς ιδρύθηκεμε με το σημερινό του όνομα. Το όνομα του προέρχεται ακριβώς από ότι είναι ακριβώς πολύ παλιό χωριό.

Κατά πάσα πιθανότητα υπήρξε μία απ΄τις 32 πόλεις της Ολυνθιακής Ομοσπονδίας, που κατέστρεψε ο βασιλιάς της Μακεδονίας Φίλιππος ο Β΄ το 348 π.Χ.

Η Μακεδονική παρουσία στην περιοχή επιβεβαιώνεται προς το παρόν από τα αρχαία νομίσματα, που βρέθηκαν σ΄αυτήν.

Γύρω από το χωριό σώζονται πολλά ερείπια κάστρων, οικισμών ή οχυρώσεων. Κατά καιρούς βρέθηκαν σ΄αυτά αρχιτεκτονικά μέλη, τάφοι, όστρακα, νομίσματα, αγγεία και διάφορα αντικείμενα. Σύμφωνα με την παράδοση, στη Βαλτούδα υπήρχε αρχαίος ναός. Σ΄αυτή την τοποθεσία πιθανόν να βρισκόταν και η αρχική θέση του Παλαιοχωρίου.

Στην τοποθεσία Κρανιές υπάρχει το Καστελούδι, στο οποίο βρέθηκαν μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη με υπολείμματα οχύρωσεων και ναού. Σημάδια λαθρανασκαφών παρατηρούνται σε 5 τουλάχιστον σημεία, ενώ απόπειρα διάνοιξης αγροτικού δρόμου έφερε στο φώς πιθάρι με μεγάλη ιστορική αξία.

Συνέχεια αυτής της περιοχής είναι η τοποθεσία Βαλτούδα με πηγές και διάσπαρτα κεραμίδια.

Στο βάθος διακρίνεται η Βίγλα και ο Αη Λιάς με οχυρωματικές βυζαντινές εγκαταστάσεις.

Ενώ στην τοποθεσία Καμήλα (στην κορυφή του αντίστοιχου βουνού) υπάρχουν οχυρωματικές κατασκευές.

Επίσης υπάρχουν μακεδονικές εκμεταλλεύσεις των μεταλείων χρυσού και χαλκού στις "Σκουριές" από την εποχή του Φιλίππου. Στις παρυφές του χωριού υπάρχει και η τοποθεσία Αγραμάδες που σημαίνει "χρυσοφόρες πέτρες" .

Βόρεια του Παλαιοχωρίου, μέσα στα όρια της Κοινότητος Παλαιοχωρίου, στην περιοχή του κάστρου «Νέπωσι» ή «Νιέμπουσ'»(=απόρθητο) ξεκίνησε ανασκαφή, μετά από ενέργειες της κοινότητας, τη βοήθεια του αρχαιολόγου κ. Ιωακείμ Αθ. Παπάγγελου και τη χρηματοδότηση με την παρέμβαση του υφ.Εθν.Οικονομίας κ. Χρήστου Πάχτα.

Το κάστρο κτίσθηκε κατά τον 5ο αιώνα μ.Χ. σε θέση κατοικημένη τουλάχιστον από το 1500 π.Χ.

Τα συμπεράσματα από την επιφανειακή μέχρι στιγμής μελέτη του κάστρου είναι τα εξής :

Στην κορυφή ενός οχυρού λόφου, φύσει και θέσει απόρθητου, είναι κτισμένο ένα κάστρο το “Καστέλλι”, όπως το ονομάζουν οι Παλαιοχωρινοί, το μεγαλύτερο στη Χαλκιδική. Η μόνη σύνδεση του λόφου με το βουνό είναι ένα στενό απόκρημνο μονοπάτι. Βρέχεται από τρεις πλευρές από τον «Παλαιοχωρινό λάκκο», βασικό παραπόταμο του Χαβρία, που ακούγεται βουερός στο βάθος χαράδρας 30 - 40 μέτρων. Περιβάλλεται σε μεγάλη ακτίνα από τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, με οργιαστική βλάστηση.

Το κάστρο καταλαμβάνει έκταση 15 στρεμμάτων (σε επίπεδο) και περιστοιχίζεται από τείχος μήκους 800 - 1000 μέτρων περίπου και ύψους 4 - 5 μέτρων. Το τείχος φαίνεται να έχει τρεις οικοδομικές φάσεις, που ξεχωρίζουν στο ύψος και δείχνουν πόσες φορές ανακατασκευάσθηκε μετά από καταστροφές.

Το παλιότερο εύρημα στην περιοχή, είναι ένα αττικό μελαμβαθές κεραμικό όστρακο, που μέχρι στιγμής δεν ερμηνεύθηκε η παρουσία του εκεί.

Υπάρχει τοπικός λαϊκός μύθος για το δυνατό βασιλιά Νέπους και σε συνδυασμό με τη χρονολόγηση κατασκευής με βάση τα ευρήματα, πιθανόν το κάντρο να αναφέρεται στον δυτικό Ρωμαίο αυτοκράτορα Flavius Julius Nepos (430-480). Πήρε το όνομα Nepos επειδή η σύζυγος του ήταν ανηψιά του Ανατολικού Ρωμαίου Αυτοκράτορα Λέοντος Α' του Θρακός.

Επίσης λόγω της ύπαρξης και του ποταμού Χαβρία στην περιοχή πιθανό να συνδέεται με τον Αθηναίο στρατηγό Χαβρία (420π.χ. - 357π.χ.) του οποίου την βιογραφία έγραψε ο Κορνήλιος Νέπως, Ρωμαίος ιστορικός και βιογράφος του 1ου π.χ. αι.)

Όπως συμπεραίνουμε από την πρώτη οικοδομική φάση του τείχους του κάστρου, την παλαιοχριστιανική, η πρώτη καταστροφή του πρέπει να έγινε με την εισβολή των Ούννων το 540 μ.Χ. Το κάστρο έμεινε έρημο 1-2 αιώνες και μετά ακολούθησε μεγάλη επισκευή και ανακατασκευή με τα υπάρχοντα υλικά. Μέσα στο κάστρο οργανώθηκε μεγάλο χωριό.

Στη νοτιοδυτική πλευρά του λόφου, μέσα στο τείχος, διακρίνονται οι σωροί των ερειπίων του οικισμού πο υπήρχε εκεί. Σ΄αυτή την πλευρά του τείχους διανοίγεται και μία πύλη, ενώ μία άλλη μικρότερη υπάρχει βορειοανατολικά. Υπάρχουν υπόγειες εγκαταστάσεις και διάδρομοι, που όπως λέγεται, επικοινωνούσαν με άλλα κάστρα.

Στη βόρεια άκρη του οικισμού, δίπλα στο τείχος, βρίσκονται τα ερείπια μιας εκκλησίας (μεσοβυζαντινή τρίκλιτη βασιλική 15 x 9 μ). Στην τοιχοδομία της (αργολιθοδομή και ασβεστοκονίαμα) χρησιμοποιήθηκαν και τμήματα μαρμάρινων αρχιτεκτονικών μελών παλιότερου κτιρίου.

Στη μέση του νάρθηκα έχει ανασκαφεί από αρχαιοκάπηλους (πριν από το 1960) διθάλαμος τάφος, που φαίνεται να σχετίζεται με την ίδρυση της εκκλησίας. Ο πρώτος θάλαμος του τάφου είναι ορθογώνιος επιπεδόστεγος, από τον οποίο πρέπει να προέρχεται τμήμα μαρμάρινης επιγραφής που βρέθηκε. Μία πύλη οδηγεί στο δεύτερο θάλαμο του τάφου, που είναι καμαροσκέπαστος και επιχρισμένος με ωραίο σταυρό και φέρει θήκες για λυχνάρια.

Η καλογραμμένη επιγραφή που βρέθηκε είναι ένα από τα ελάχιστα δείγματα από τη μεσοβυζαντινή Χαλκιδική. Σ΄αυτήν αναφέρεται το όνομα της (αυτοκράτειρας;) Ζωής και κάποιου Μιχαήλ Πατρικίου και έτος που αντιστοιχεί στο 910 - 920 μ.Χ. Μόλις βρεθεί το υπόλοιπο κομμάτι της επιγραφής, θα επιβεβαιώσουμε άν πράγματι πρόκειται για την αυτοκράτειρα Ζωή την Καρβουνοψήνα, που βασίλεψε μετά τον Λέοντα Σοφό και τη διαδέχτηκε ο γιος της Κων/νος ο Πορφυρογέννητος.

Η επιγραφή αυτή δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη σημασία αυτού του κάστρου. Σε μία εποχή που οι ελληνοβουλγαρικοί πόλεμοι βρίσκονταν στο απόγειο τους και η αυτοκρατορία περιοριζόταν σε κάποια μεγάλα οχυρωμένα αστικά κέντρα, ένα μικρό κάστρο της Χαλκιδικής, η οποία υπέφερε από τι επιδρομές των Βουλγάρων, κρατούσε τις σχέσεις του, τη διοικητική και τη στρατιωτική του εξάρτηση κατ΄ευθείαν από την Κωνσταντινούπολη.

Η δεύτερη καταστροφή του κάστρου πρέπει να συνέβη το 10^ο αιώνα μ.Χ. Ανακατασκευάσθηκε και η τελική του καταστροφή τοποθετείται στα μέσα του 14^ου αιώνα. Σύμφωνα με την προφορική παράδοση, το κάστρο πολιορκήθηκε από τους Οθωμανούς και έπεσε μόνο μετά από την τυχαία αποκάλυψη της μυστικής του πόρτας. Μία γριά από το κάστρο κατέβηκε από τη μυστική υπόγεια διάβαση στο ποτάμι να πάρει νερό έχοντας μαζί της την κάλτσα που έπλεκε και της έπεσε το κουβάρι. Οι Τούρκοι βρήκαν το κουβάρι και ακολουθώντας το νήμα που ξετυλίχθηκε ανακάλυψαν τη μυστική είσοδο, μπήκαν στο κάστρο και ακολούθησε σφαγή και καταστροφή.

Η προφορική επίσης παράδοση λέει, ότι τη μεγάλη σιδερένια πόρτα του κάστρου που έπεσε τη μετέφεραν (με βόδια) καλόγεροι στο Άγιο Όρος σε Μοναστήρι.

Η ανασκαφή που θα ακολουθήσει στην περιοχή του κάστρου «Νέπωσι» θα μας δώσει στα επόμενα χρόνια στοιχεία για τα ιστορικά γεγονότα μιας εποχής ελάχιστα γνωστής για τη Χαλκιδική.

Το Παλαιοχώρι αναφέρεται για πρώτη φορά με το όνομά του από τον 9^ο- 10^ο αιώνα μ.Χ. μαζί με τα Σιδηροκαύσια (Στάγειρα) και τα Ρεβενίκια (Μ. Παναγία) (D. Papasaranthoy, La Vie de saint Eythyme le Jeune).

Kατά το 14^ο αιώνα στο Παλαιοχώρι υπήρχε μετόχι της μονής Μεγίστης Λαύρας, όπως φαίνεται σε έγγραφο της μονής, στην τοποθεσία που βρίσκεται σήμερα η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου. Η εκκλησία αυτή κτίσθηκε στα θεμέλια παλιότερης κατασκευής, που ανάγεται επίσης στο 14^ο αιώνα.

Σε έγγραφα της μονής Κουτλουμουσίου αναφέρεται ότι στην περιοχή μεταξύ Παλαιοχωρίου και Αρναίας υπήρχε λίμνη, η οποία αποξηράνθηκε.

Το Παλαιοχώρι αναφέρεται επίσης σε ένα περιορισμό του Κωνσταντίνου Περγαμηνού και του Γεώργιου Φαρισαίου το 1320-21: «...εύρίσκει είς την οδόν την από του Κοντογρίκου εις το Παλαιοχώριον απάγουσαν λίθινον σύνορον...».

Η ύπαρξη του Παλαιοχωρίου αναφέρεται επίσημα και σε έγγραφο της μονής Ξηροποτάμου της 20ης Σεπτεμβρίου του 1441 ( FAUX TESTAMENT DE LA NONNE AGATHE - Actes de Xeropotamou, Archives de L'Athos III, ed. J. Bompaire.-Paris:1964), δηλαδή πριν την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Συγκεκριμένα αναφέρεται στη διαθήκη της μοναχής Αγάθης, η οποία, πριν μονάσει, υπήρξε πολύ πλούσια αρχόντισσα του Βυζαντίου με το όνομα Αναστασία.

Στη διαθήκη της, που συνέταξε παρουσία του μητροπολίτη Ιερισσού Νικάνδρου, αναφέρει ότι τα χωριά της Χαλκιδικής Παλαιοχώρι και Γήσβολο (Στρατονίκη), μαζί με τους κατοίκους τους, που αγόρασε από το Δημήτριο Μουζάλωνα το Γαζοφιλόσοφο, όπως η ίδια αναφέρει, τα αφιερώνει στο Μοναστήρι του Ξηροποτάμου του Αγίου Όρους, που τιμάται στο όνομα των Σαράντα Μαρτύρων, ώστε να αποτελέσουν Σταυροπηγιακά Μετόχια.

Το σχετικό απόσπασμα της διαθήκης έχει ως εξής :

“Πνευματικώς συν δια της χάριτος του Σου Υιού και Θεού, τον νεαρόν οφθαλμόν της καρδίας προς Σε αναπέμπω Δέσποτα των Αγγέλων, την μικράν ταύτην ημών προσφοράν των Μεγαλομαρτύρων Τεσσαράκοντα νυνί πρόσδεξαι, ω Παρθένε, ώσπερ και ο Κύριος της χήρας εκείνης τα δύο λεπτά, μεθ΄ής και το ημέτερον της ταπεινής συναναρίθμησον όνομα, της σης γαρ φιλανθρωπίας και αγαθότητος, ίδιον υπέρ ής και δια την λύτρωσιν των πολλών μου αμαρτιών και ένεκεν της μελλούσης αιωνίου ζωής, προσήλωσα ως αδιάσπαστα κειμήλια, τα εκ του Μουζάλωνος εκείνου μακαρίτου Γαζοφιλοσόφου εξωνηθέντα μοι τελεία πράξει δύο χωρία, το Παλαιοχώριον λεγόμενον και το χωρίον Γήσβολον καλούμενον (ως αληθώς γης βορά ον τοις μεταλλείας) τω Αγίω Μοναστηρίω του Ξηροποτάμου, τω του Αγιωνύμου Όρους του Άθωνος και την εκκλησίαν του εν Αγίοις Πατρός ημών Νικολάου, αλλά δη και πάντων των εγχωρίων και τοπίου τούτων, ώστε είναι Σταυροπηγιακόν Μετόχιον τα ρηθέντα ταύτα δύο χωρία τη Σεβασμία Μονή του Ξηροποτάμου των καιροίς αυτής ηγουμενευόντων αδεία και του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου κυρίου Νικάνδρου”.

Οθωμανικά κατάστιχα (1478-1568) καταγράφουν τους κατοίκους του Παλαιοχωρίου ως ανθρακωρύχους του μεταλλείου των Σιδηροκαυσίων, ενώ ένα τμήμα των κατοίκων του χωριού ήταν γερακάρηδες (1527). Για τις υπηρεσίες τους ήταν απαλλαγμένοι από τους έκτακτους φόρους.

Παρακάτω παρουσιάζεται ο σχετικός πίνακας απογραφής. Με αστερίσκο (*) σημαίνονται οι γερακάρηδες:

Στίς 24 Ιουνίου 1682 υπάρχει αφιέρωση χωραφιού στα Πινικαριά στην Μονή Ξηροποτάμου από τον Στόϊκο. Υπογράφουν οι κάτοικοι του Παλαιοχωρίου Στέργιος, Ζαφείρης , Γιοβάννης , Γεωργός και Γεώργιος.

Κατά τον 18ο αιω. υπάρχουν αρκετά πωλητηρία λειβαδιών (5 λιβάδια) στην γεωγραφική περιοχή του Παλαιοχωρίου (Μονή Ξηροποτάμου). Αναφέρονται οι κάτοικοι γέρο-Στρούμος, Μάρκου,Γιόβου,Νικόλας Σαμαράς,Γιόβος του Πέτρου, Ιατρός, Νικόλας του Στρατήκι, Χρήστος του Σιμώνη, Αγοραστός Γερακάρης , Αντρώνης Γερακάρης, Θεόδωρος Γερακάρης , Καζαντζής Γιάννος και Μουσταφάς.

Το 1726 υπάρχει ομολογία μαστόρων για οικοδομικέ εργασίες στη Μονή Ξηροποτάμου όπου αναφέρονται ονόματα και επίθετα που υπάρχουν έως και σήμερα στο Παλαιοχώρι δηλ. Μάστρο-Αντρώνης , Μάστρο- Ιωάννης και οι Μάνθος , Κώστας και Δήμος

Στις 10 Μαρτίου 1747 υπάρχει συμφωνία Ζηζηλιωτών μαστόρων με τη Μονή Ξηροποτάμου αναφέρονται οι Νέκος , Δήμος , Ράϊκος και Νικόλας.

Το Παλαιοχώρι κατέχει κομβική θέση στη ΒΑ Χαλκιδική γι αυτό η παρουσία του σημειώνεται από όλους τους περιηγητές της περιοχής.

Ο γερμανός περιηγητής Richard Pocock, που πέρασε από εδώ το 1740-42, το αναφέρει σαν μεγάλο κεφαλοχώρι σε χάρτη της Χαλκιδικής, που υπάρχει στην έκδοση των περιηγήσεών του (Λονδίνο, 1755).

Χάρτης της Χαλκιδικής (1740 μ.Χ.) από το βιβλίο με τις περιηγήσεις του Richard Pocock στη Χαλκιδική:

Έχουμε επίσης και τις μαρτυρίες του επί 20 χρόνια Γάλλου Γενικού Προξένου στη Θεσσαλονίκη και περιηγητή Εspirit. M. Cousinery, που σε περιοδεία του στην περιοχή, μεταξύ άλλων επισκέφθηκε και το Παλαιοχώρι το 1793 μ.Χ. Ο Cousinery κατέγραψε τις εντυπώσεις του σ΄ένα δίτομο βιβλίο, που τιτλοφορείται “Voyage dans la Macedoine” δηλ. “Ταξίδι δια μέσου της Μακεδονίας”, στο κεφάλαιο «Ταξίδι εις την Χαλκιδικήν η επί Θράκης». Το κείμενο του βιβλίου που αναφέρεται στο Παλαιοχώρι έχει ως εξής :

“Έμαθα μεταξύ άλλων πραγμάτων, ότι δεξιά της Λιαρίγκοβης υπήρχε μία πόλη, με το όνομα Παλαιοχώρι και ότι οι κάτοικοι του Παλαιοχωρίου χωρίς να αλλάξουν την ονομασία αυτή, ήλθαν και εγκαταστάσθηκαν στο βάθος του οροπεδίου και ότι η καινούργια εγκατάσταση βρισκότανε στο πέρασμα του δρόμου μου.

Την επομένη το πρωί πήρα το δρόμο για το Παλαιοχώρι. Ο δρόμος ήταν περιτριγυρισμένος από αμπέλια, τα οποία είχαν ήδη τρυγήσει. Αντίκρυσα ένα αρκετά μεγάλο ποτάμι, του οποίου τα νερά κατευθύνονται προς νότο, προς τους μύλους και πάνε ύστερα να ριχτούν στο Χαβρία. Μόλις έφθασα στις όχθες του ποταμού αυτού που διασχίζει το Παλαιοχώρι, ξεπέζεψα για να κάμω μερικές ερωτήσεις για έναν πύργο, που παρατήρησα πάνω σ΄ένα ύψωμα εκεί κοντά (Καστέλι). Αλλά ήδη η περιέργεια είχε τραβήξει προς ημάς τα βήματα ολίγων προσώπων, πολύ λίγο συνηθισμένων να βλέπουν Φράγκους στα βουνά τους. Μεταξύ αυτών ήταν και ένας έμπορος που ξεχώριζε με το ντύσιμο του.

-Χωρίς άλλο, μου λέγει, πάτε στα Μαντέμια. Θέλετε να μου κάνετε τη μεγάλη ευχαρίστηση να αναπαυθείτε μια στιγμή σπίτι μου;

Δέχτηκα τον καφέ του, άναψε την πίπα μου και αρχίσαμε να κουβεντιάζουμε για τον παλιό πύργο. Μου απάντησε ότι πρέπει να είναι πολύ μακρινή η εποχή που ο Πύργος αυτός θα χρησίμευσε για την άμυνα του τόπου, αφού κανένας δεν μπορεί να μαρτυρήσει τίποτα γι αυτόν. Αλλά αυτού του είδους οι οχυρώσεις, ήταν πολυάριθμες σ΄όλη την ορεινή αυτή περιοχή. Η πυκνότητα των δασών, εξακολούθησε ο συνομιλητής μου, συνετέλεσε πολύ περισσότερο από αυτούς τους πύργους να διατηρηθεί σε όλη της την καθαρότητα η ελληνική ράτσα, η εγκαταστημένη σ΄αυτά τα βουνά.

Πραγματικά, προσθέτει, θα βρείτε εδώ πολύ σπάνια άλλους Τούρκους, εκτός από κείνους που διευθύνουν τσιφλίκια ή εκμεταλλεύονται τους υδρόμυλους, που έχουν νοικιάσει.

Συνεπέρανε δε από αυτό ο συνομιλητής μου, και με το δίκιο του, ότι κατά τους χρόνους των επαναστάσεων και των επιδρομών, αυτά τα δάση απέβησαν η σωτηρία των κατοίκων, ότι με αυτά απέφυγαν τον κίνδυνο να μεταναστεύσουν, ότι αυτά διετήρησαν τις πανάρχαιες οικογένειες του τόπου, που κατέφυγαν εκεί. Και υψώνοντας τη φωνή του ο συνομιλητής μου τόνισε.

-Είμαστε περήφανοι μέσα σ΄αυτά τα δάση που ζούμε, για τον τίτλο μας ως Ελλήνων, για τις εκκλησίες μας, για τους επισκόπους μας, για τους ιερείς μας, για τα σχολεία μας.

Βαθειά ήταν η εντύπωση μου από τους λόγους αυτούς και οι εξηγήσεις του μου φάνηκαν ορθές και γνωστικές. Με μεγάλη λύπη μου χωρίστηκα από αυτόν τον Έλληνα”.

Μετά την αναφορά αυτή του Cousinery, το Παλαιοχώρι αναφέρεται και πάλι σε έγγραφα της μονής Βατοπεδίου του 1795 μ.Χ., στα οποία φαίνεται ότι Παλαιοχωρινοί δανείζουν χρήματα στη μονή, δείγμα της ευμάρειάς τους.

Άλλοι περιηγητές, που επισκέφθηκαν την περιοχή κατά την εποχή της τουρκοκρατίας, όπως ο άγγλος dr. Hunt το 1800 και ο επίσης άγγλος συνταγματάρχης Leake to 1806 περιγράφουν την περίοδο αυτή σαν αρκετά ήρεμη.

Τα Μαδεμοχώρια, αυτόνομη ομοσπονδία της Χαλκιδικής, που αποτελούνταν από 12 κώμες και 36 μικρότερα χωριά, απολάμβαναν τότε ειδικών προνομίων από το Σουλτάνο, σε αντάλλαγμα των οποίων, έδιναν στον Μαδέμ Αγά, τον Τούρκο διοικητή της περιοχής των μεταλλείων, ασήμι, που έβγαζαν από τα μεταλλεία. Λέγεται μάλιστα, ότι όταν κάποτε αυτό τους έλειψε, αγόραζαν από τους κουρσάρους ασημένια νομίσματα, δίνοντας σε αντάλλαγμα ρούχα ή ζώα, και τα έλιωναν σε μία περιοχή έξω απ΄το Παλαιοχώρι, για να μπορούν να δίνουν το ασήμι στους Τούρκους, ώστε να μη χάσουν τα προνόμια που είχαν. Τα προνόμια αυτά ήταν να μην υπάρχουν Τούρκοι στην περιοχή εκτός απ΄τον Μαδέμ Αγά, έναν Τούρκο αξιωματικό και 20 στρατιώτες, που έμεναν στο Μαχαλά (Στάγειρα).

Αυτοί δεν είχαν καμία εξουσία, απλώς εκτελούσαν τις αποφάσεις των Βεκίλιδων, των 4 αρχόντων που εξέλεγαν κατ΄έτος οι αντιπρόσωποι των 12 χωριών.

Το Παλαιοχώρι, που ήταν τότε ένα μικρό χωριό (οικισμός) υπαγόταν με τα 15 “Ελευθεροχώρια” (κατά τον άγγλο περιηγητής Leak) στα Χάσικα του Λόγγου, κατ΄ευθείαν στο Σουλτάνο μαζί με τα Ζερβοχώρια, την περιοχή Λαγγαδά και τη Σιθωνία.

Κατά τον "Πίνακα τοπογραφίας του Αγιορειτικού παραγωγικού χώρου" Π.Θεοδωρίδη (Κληροομία τ.13 Θεσσαλονίκη, 1981) στην καταγραφή των ετών 1861-62 αναφέρεται μαζί με τα χωριά Κολεός ή Μικρά Μπεσίκια, Γράδιστα, Μετάλιν, Κασσαλούποι, Κοντογρίκου, Λιβάδιον, Σελάδα, Συμεών, Σελίνα και Κόσλα, στην ομάδα των Μαδεμοχωρίων. Ο δε Ν.Βουλγαρελίδης, ο οποίος έγραψε για τα Μαδεμοχώρια κατά το έτος 1878, αναφέρει το Παλαιοχώρι μεταξύ των μεγάλων χωριών της Ομοσπονδίας.

Πρέπει να σημειωθεί ότι λόγω του αμιγούς πληθυσμού σ΄όλη τη Χαλκιδική δόθηκε το προνόμιο να απευθύνονται στις τουρκικές αρχές ελληνιστί. Γι αυτό υπήρχε το Ρουμ Καλεμί (Ρωμέϊκο Γραφείο) στον Πολύγυρο, που μετέφραζε στην τουρκική γλώσσα τα έγγραφα που υποβάλλονταν γραμμένα ελληνικά στις τουρκικές αρχές.

Οι κάτοικοι της Χαλκιδικής δεν αισθάνονταν τόσο πιεστικά την τουρκική κυριαρχία αφού υπήρχαν μόνο λίγοι Τούρκοι τσιφλικούχοι στα νότια και ελάχιστες διοικητικές και στρατιωτικές αρχές σε κέντρα της χερσονήσου. Αυτό είχε σαν συνέπεια να διατηρηθεί αναπτυγμένο το θρησκευτικό και εθνικό φρόνημα του πληθυσμού της περιφέρειας, ο οποίος έδωσε αμέσως το παρόν στην εθνεγερσία.

Ο πρώτος φιλικός που επισκέφθηκε την περιοχή ήταν ο αρματωλός του Ολύμπου Ιωάννης Φαρμάκης. Όταν ξεσηκώθηκε η επανάσταση του 1821, οι Χαλκιδικιώτες ακολούθησαν από τους πρώτους το Μάιο του 1821. Αρχιστράτηγος της επανάστασης στη Μακεδονία ορίσθηκε ο Σερραίος οπλαρχηγός Εμμανουήλ Παπάς.

Ο Εμμανουήλ Παπάς μετά από δέηση στις Καρυές ξεκίνησε με περίπου πεντακόσιους ενόπλους που συγκεντρώθηκαν στο στενό του Άθωνα, έφθασαν στην Ιερισσό και με εμπροσθοφυλακή τον επίσκοπο Ιερισσού και Αγίου Όρους Ιγνάτιο και τον Γεδεών τον Ξενοφωντινό προχώρησαν προς την περιοχή των Μαδεμοχωρίων, που ξεσηκώθηκαν και ενώθηκαν μαζί τους. Στις 3 Ιουνίου έφθασαν στο Στρατώνι και συγκεντρώνοντας όλο και περισσότερους, μεταξύ αυτών και πολλούς Παλαιοχωρινούς, προχώρησαν προς το Σταυρό με τελικό προορισμό τη Θεσσαλονίκη, ζητώντας παράλληλα πολεμοφόδια από το Άγιο Όρος, όπως και έγινε.

Στο στενό όμως της Ρεντίνας στην Παζαρούδα και στο Εγριμποτζάκι, στις 15 Ιουνίου 1821 συγκρούσθηκαν με τους Τούρκους και αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν μπροστά στον τακτικό στρατό του Μπαιράμ πασά που ήταν πολυάριθμος και πολύ καλά εξοπλισμένος, σε αντίθεση με τους Έλληνες.

Δυστυχώς οι χριστιανοί δεν κρατούσαν οχυρά για να αναχαιτίσουν το τουρκικό στρατό, έτσι δεν κράτησε πολύ η σύρραξη αλλά και δεν είχε πολλά θύματα. Ο Εμμανουήλ Παππάς υποχώρησε στον Πολύγυρο με διακόσιους ένοπλους που του έμειναν, γιατί από τους υπόλοιπους, άλλοι σκοτώθηκαν στη μάχη κι άλλοι τράπηκαν σε φυγή, και στα γύρω χωριά επικράτησε πανικός.

Όσοι μπόρεσαν κατέφυγαν στα βουνά και στο Αγιο Όρος. Οι Τούρκοι με τον Αμπντούλ Αμπούντ εισέβαλαν στη Χαλκιδική. Απ΄ όπου περνούσαν έσφαζαν λεηλατούσαν και κατέστρεφαν. Τα Βασιλικά, η Αγία Αναστασία, το Λιβάδι, η Γαλάτιστα και η Βάβδος καταστράφηκαν ολότελα από τους Τούρκους. Το ίδιο έγινε και στον Πολύγυρο.

Οι Τούρκοι περιορίσθηκαν στα χωριά της Χαλκιδικής και δεν έστειλαν στρατό να καταλάβει το Άγιο Όρος. Το μέτωπο στην Κασσάνδρα κρατήθηκε μετά από νικηφόρα σύγκρουση στην Ορμύλια στις 27 Ιουνίου 1821. Μετά απ΄ αυτά, ο Μπαιράμ πασάς αποσύρθηκε για να προχωρήσει στη νότια Ελλάδα, όπου χρειαζόταν ενισχύσεις. Έτσι η ομοσπονδία των Μαδεμοχωρίων διαλύθηκε (Αύγουστος 1821).

Οι κάτοικοι του Παλαιοχωρίου και των γύρω χωριών κατέφυγαν επίσης στα βουνά, τη Νιγρίτα Σερρών και το Άγιο Όρος μέχρι που δόθηκε αμνηστία απ΄το Σουλτάνο.

Οι Παλαιοχωρινοί επέστρεψαν και ξανάκτισαν τα σπίτια τους το 1835-36. Ξανακτίσθηκε και ο παλιός ναός του Ταξιάρχη Μιχαήλ, ψηλά σ΄ένα λόφο, παραπλεύρως του «Παλαιοχωρινού Λάκκου», το 1835 (χωρίς άδεια από τους Τούρκους). Κτίσθηκε στα ερείπια αρχαίου ναού που κάηκε και κατεδαφίστηκε από τους Τούρκους.

Ο ρυθμός αυτού του ναού είναι βασιλική μονόκλιτη απλή. Τυπικό κτίσμα των χρόνων της Τουρκοκρατίας. Έχει μικρή είσοδο. Για να μπεί κανείς ανεβαίνει δύο σκαλιά και κατεβαίνει άλλα δύο μετά την είσοδο. Οι υπόδουλοι Έλληνες έκτιζαν τους ναούς τους μ΄ αυτόν τον τρόπο, για να είναι δύσκολο στους κατακτητές να τους μετατρέψουν σε σταύλους, όπως συνήθιζαν τότε.

Σ΄ αυτόν το ναό τοποθετήθηκε και η θαυματουργή εικόνα του Παμμεγίστου Ταξιάρχη Μιχαήλ, κτητορική εικόνα που ανάγεται στο τέλος του 15^ου με αρχή του 16^ου αιώνα. Η εικόνα χρονολογήθηκε με την αξιόπιστη μέθοδο της ραδιομέτρησης. Σώζεται μέχρι και σήμερα, είναι κρητικής τεχνοτροπίας, και ήταν 3 φορές επιζωγραφισμένη. Επανήλθε στην πρώτη της κατάσταση μετά από πρόσφατη συντήρηση. Είναι καλυμμένη από αργυρόχρυσο υποκάμισο ρωσικής τέχνης, με πλήθος αναθήματα. Σύμφωνα με την παράδοση βρέθηκε, αφού έσκαψαν στο ίδιο χώρο που κτίσθηκε ο ναός του Ταξιάρχη Μιχαήλ. Εγκαίνια του ναού που λειτουργεί σήμερα σαν κοιμητηριακός πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα, τον Ιούνιο του 1996, επειδή διαπιστώθηκε ότι δεν είχαν γίνει παλιά όταν κτίσθηκε ο ναός προφανώς για τον φόβο των Τούρκων.

Αξιοθαύμαστη είναι και η μεγάλη τοιχογραφία του Ταξιάρχη Μιχαήλ:

Το οστεοφυλάκιο και το κοιμητήριο:

Πιττάκιο του Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, Νέας Ρώμης και Οικουμενικού Πατριαρχή Βαρθολομαίου του Α' ευλογεί τους κατοίκους του Παλαιοχωρίου και το κατονομάζει σαν τη συνέχεια της Ορθοδοξιάς και του "Καστελλίου" στο "Νέπωσι" με το «Παλαιοχώριον το Θεοφύλακτον Κάστρον».

Στα ιστορικά μνημεία του Παλαιοχωρίου από την εποχή της Τουρκοκρατίας συγκαταλέγεται και ο νέος ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, Πολιούχων του Παλαιοχωρίου, που βρίσκεται στό κέντρο του σημερινού χωριού.

Οι κάτοικοι αποφάσισαν να κτίσουν το νέο ναό, περί τα τέλη του19ου αιώνα, επειδή το χωριό είχε μεγαλώσει και οι ανάγκες αυξήθηκαν.

Κατά τα χρόνια όμως της τουρκικής κατοχής απαγορευόταν η ανοικοδόμηση, ακόμα και η συντήρηση ναών. Ο μόνος τρόπος ήταν η έκδοση ειδικού βασιλικού διατάγματος (φιρμανιού) από την Κωνσταντινούπολη, την έδρα του Σουλτάνου. Για να εκδοθεί όμως αυτό από την «Υψηλή Πύλη» χρειαζόταν μεγάλο χρηματικό ποσό σε χρυσές λίρες για δωροδοκίες, καθώς και πολύμηνα και επικίνδυνα ταξίδια στην Κωνσταντινούπολη, χωρίς να είναι σίγουρο το αποτέλεσμα.

Για καλή μας τύχη, το έτος 1899 εφησύχαζε στο Μυλοπόταμο, στο Άγιο Όρος, ο πρώην Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ΄ ο μεγαλοπρεπής. Τον επισκέφθηκαν οι κάτοικοι του Παλαιοχωρίου και τον παρεκάλεσαν να μεσολαβήσει στην Πύλη, πράγμα που τους υποσχέθηκε. Τους υποσχέθηκε επίσης ότι θα παρευρεθεί στα εγκαίνια για την αποπεράτωση του ναού.

Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οι προύχοντες του χωριού ειδοποιήθηκαν να πάνε στην Κωνσταντινούπολη, και παρέλαβαν το φιρμάνι.

Η θεμελίωση του ναού πραγματοποιήθηκε το 1899 και κτίσθηκε (με μαστόρους από την Καστοριά, όπως φαίνεται από το συμβόλαιο παρακάτω) με βιασύνη, λόγω της ρευστής κατάστασης που επικρατούσε τότε στα Βαλκάνια, στο σύντομο για την εποχή διάστημα των τεσσάρων ετών.

Ο νέος Ιερός Ναός, που αφιερώθηκε στη σύναξη των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ, κατασκευάσθηκε ευρύχωρος (400 m²) σε ρυθμό τρικλίτου βασιλικής, επειδή απαγορευόταν τότε από τους κατακτητές ο βυζαντινός ρυθμός μετά τρούλλου.

Τα εγκαίνιά του έγιναν το 1903. Ο Πατριάρχης Ιωακείμ δεν μπόρεσε να παρευρεθεί, γιατί το 1901 επανεκλέχθηκε για 2η φορά Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, αλλά έστειλε Ιερό Αντιμήνσιο, πάνω στο οποίο τελέσθηκε η πρώτη θεία Λειτουργία στο νεόδμητο ναό, που εγκαινιάσθηκε από τον επίσκοπο και πρόεδρο Ιερισσού Ιωακείμ.

Σήμερα αυτός ο ναός είναι ιδιαίτερα μεγαλοπρεπής με αξιοθαύμαστο ψηλό ξυλόγλυπτο τέμπλο και ταβάνια.

Ελάχιστα κειμήλια διαφυλάχθηκαν από τότε, επειδή τα περισσότερα με τις συνεχείς μετακινήσεις, λόγω του διωγμού των κατακτητών, ή καταστράφηκαν από την αμάθεια, ή χάθηκαν.

Αυτά είναι, εκτός από τη θαυματουργή εικόνα του Ταξιάρχη Μιχαήλ, που αναφέραμε παραπάνω, ένα Άγιο Ποτήριο μολύβδινο του 1600 μ.Χ., ένα ζεύγος στεμμάτων ρωσικής κατασκευής, μία σειρά Μηναία, ένα Ανθολόγιο του 1743, δύο Ευαγγέλια ένα του 1759 και ένα του 1799 όλα εκδόσεων Βενετίας, ένα ζεύγος εξαπτέρυγα του 1863, 2 μπρούτζινα μανουάλια δώρο της μονής Βατοπεδίου στα εγκαίνια του Ναού (1904), δίσκοι από κασσίτερο και πολλά άλλα, χωρίς όμως ιδιαίτερη αξία.

Μετά 33 χρόνια απ΄την επανάσταση του 1821 η σύγκρουση Ρωσίας-Τουρκίας το 1854, που εξελίχθηκε στον Κριμαϊκό πόλεμο αναπτέρωσε τις ελπίδες των υποδούλων και ξεσηκώθηκε και η Χαλκιδική μαζί με την Ήπειρο και τη Θεσσαλία. Οι Τούρκοι με πολυάριθμο στρατό και με τη βοήθεια των συμμάχων τους Άγγλων και Γάλλων κατέστειλαν την επανάσταση με βαρύτατες απώλειες και από τις δύο πλευρές.

Οι Χαλκιδικιώτες επεχείρησαν να συμμετάσχουν και στο ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1878, αλλά ισχυρές τουρκικές δυνάμεις απέτρεψαν το κίνημα.

Με τη συνθήκη του Βερολίνου, που προέβλεπε τη δημιουργία Μεγάλης Βουλγαρίας, το βουλγαρικό κομιτάτο έστειλε ομάδες κομιτατζήδων στη Χαλκιδική το Μάρτιο του 1880 και έκαναν επιδρομές στα χωριά. Οι Τούρκοι τους καταδίωκαν, αλλά και αυτοί έκαναν βανδαλισμούς και καταστροφές.

Για να τους αντιμετωπίσουν οι Χαλκιδικιώτες οργάνωσαν μικρά ανταρτικά σώματα, και συγκρούονταν με τα τουρκικά αποσπάσματα, που επιδόθηκαν με αγριότητα στην καταστολή του αντάρτικου κινήματος. Μετά από αυτά αποχώρησαν και οι κομιτατζήδες από τη Χαλκιδική.

Στο Μακεδονικό Αγώνα στα σώματα του Παύλου Μελά συμμετείχαν και Παλαιοχωρινοί, μεταξύ των οπλαρχηγών του οποίου ήταν ο εκ Βαρβάρας Αθ.Μινόπουλος και ο Ιερισσιώτης καπετάν Γιαγκλής.

Η Χαλκιδική βρέθηκε εκτός των ορίων δραστηριότητας του βουλγαρικού κομιτάτου, λόγω του υψηλού εθνικού της φρονήματος και της σθεναρής αντίστασης. Από εδώ διακινούνταν οι αντάρτικες μονάδες προς τη Μακεδονία και εδώ έβρισκαν καταφύγιο.

Ο ένοπλος Μακεδονικός Αγώνας συνεχίστηκε ως το 1908.

Τότε πραγματοποιήθηκε η επανάσταση των Νεοτούρκων, που ανέτρεψαν το σουλτανικό καθεστώς, παραχώρησαν γενική αμνηστία και υποσχέθηκαν ισοπολιτεία όλων των εθνοτήτων.

Επειδή οι Νεότουρκοι επεχείρησαν να εκτουρκίσουν όλους τους πληθυσμούς του ευρωπαϊκού τμήματος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, τα Βαλκανικά κράτη υποχρεώθηκαν να συμμαχήσουν και να αγωνισθούν ενωμένα κατά των Τούρκων.

Έτσι μπαίνουμε στην τελευταία φάση του Μακεδονικού Αγώνα.

Η επιβράβευση των κόπων και των θυσιών ήλθε με τους βαλκανικούς πολέμους του 1912-13 με τους οποίους ελευθερώθηκε η Μακεδονία από οθωμανικό ζυγό πέντε αιώνων.

Το Παλαιοχώρι απελευθερώθηκε ουσιαστικά από τους Τούρκους στις 15 Οκτωβρίου του 1912, αλλά επίσημη ημερομηνία της απελευθέρωσης φέρεται η 4^η Νοεμβρίου 1912, όταν μπήκε στην περιοχή ο ελληνικός στρατός με το τάγμα των Κρητών (τάγμα Κολοκοτρώνη), επικεφαλής των οποίων ήταν ο ανθυπολοχαγός
Ι. Σ. Αλεξάκης:

Μετά την απελευθέρωση , κατά το 1913 το Παλαιοχώρι φαίνεται να έχει 175 σπίρια και 910 κατοίκους, ενώ το 1918 με το υπ΄αριθ. 26-6-1918 ΒΔ/ΦΕΚ Α 152/1918 αναγνωρίζεται ως ανεξάρτητη Κοινότητα του Νομού Χαλκιδικής. Μετά την ένταξη του στο ελεύθερο ελληνικό κράτος, η ιστορία του ακολουθεί την ιστορία της χώρας.

Στον κατάλογο των μακεδονομάχων από τη Χαλκιδική (Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα) αναφέρεται το όνομα του Αναγνώστου Γ. Μακκαβού με την ιδιότητα του Οργάνου-Πράκτορα Γ΄τάξης. Στον δε πίνακα των μακεδονομάχων με τον Αθ. Μινόπουλο αναφέρονται οι Παλαιοχωρινοί Νικόλαος Σιώκος, Κων/νος Σιώκος, Άγγελος Κλαρίνος και Παπαποστόλου.

Κάτοικοι του Παλαιοχωρίου που έπεσαν υπέρ της πατρίδας κατά τους βαλκανικούς πολέμους (1912) ήταν: Ιωάννης Μπακατσιάνος, Δημήτρης Περιστεριανός, Ιωάννης Χαρδαβέλλας και Δημήτρης Αραμπατζής.

Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο δεν σημειώθηκαν εχθροπραξίες στη Χαλκιδική. Η γραμμή του Μακεδονικού μετώπου προωθήθηκε προς βορράν και η Χαλκιδική βρέθηκε στα μετόπισθεν της πολεμικής ζώνης.

Το 1916 ιδρύθηκε απ΄τον Ελευθέριο Βενιζέλο η Εθνική Άμυνα και σχηματίσθηκε Κυβέρνηση στη Θεσσαλονίκη. Στη φωτογραφία γλέντι για τη νίκη του Βενιζέλου:

Πολλοί επίστρατοι στασίασαν υπακούοντας στις διαταγές της κυβέρνησης των Αθηνών και του βασιλιά Κωνσταντίνου. Το κίνημα αυτό μετά από λίγο το κατέστειλε ο στρατός της Εθνικής Άμυνας και συνελήφθησαν οι κινηματίες. Απ΄αυτούς οκτώ Χαλκιδικιώτες καταδικάστηκαν σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο στον Πολύγυρο και εκτελέσθηκαν. Σ΄άλλους τέσσερις δόθηκε χάρη. Ένας απ΄τους τυχερούς ήταν και ο Παλαιοχωρινός Ελευθέριος Τσιουπλάκης.

Στην εκστρατεία της Μικράς Ασίας που οδήγησε στη μικρασιατική καταστροφή το 1922 συμμετείχαν οι παλαιοχωρινοί: Αθανάσιος Ρίμπας, Χριστόδουλος Θεοχάρης και Κουμαντσιώτης Αστέριος.

Στα επόμενα χρόνια μετά τη μικρασιατική καταστροφή του 1922 σημαντικό γεγονός για τη Χαλκιδική ήταν η άφιξη των Ελλήνων προσφύγων της Ιωνίας, που μετακινήθηκαν από τη Μικρά Ασία βάσει της συνθήκης της Λωζάνης. Οι πρόσφυγες αυτοί τόνωσαν πληθυσμιακά τη Χαλκιδική και συνέβαλαν στην οικονομική και κοινωνική της ανάπτυξη.

Με τη συνθήκη της Λωζάνης επίσης περιήλθε και το Άγιο Όρος στην κυριαρχία της Ελλάδος.

Το 1924 με ΝΔ η περιοχή του Άθω κατέστη, λόγω του αρχαίου προνομιακού καθεστώτος, αυτοδιοίκητο τμήμα του ελληνικού κράτους, κυρίαρχο και άθικτο, υπό την άμεσο πνευματική δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως. Διοικητικώς εποπτευόταν από το ελληνικό κράτος, που είχε το αποκλειστικό δικαίωμα της διαφύλαξης της δημόσιας τάξης και ασφάλειας, από διοικητή με βαθμό Νομάρχη, που υπάγεται στο υπουργείο εξωτερικών, και την Ιερά Κοινότητα δηλ. τους αντιπροσώπους των 20 μονών.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι στα χρόνια που ακολούθησαν την απελευθέρωση, ιδρύθηκαν και δύο γυναικεία σωματεία στο Παλαιοχώρι:

Το “ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΔΕΛΦΗΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΟΥ” που ιδρύθηκε από την κ. Λαχοβάρη το 1918 και ασχολήθηκε με τη ζωή των γυναικών στην περιοχή.

Επίσης η “ΕΝΩΣΙΣ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ” που ιδρύθηκε στις 31 Ιουλίου του 1932. Λίστα των μελών του:

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1932 έγινε μεγάλος σεισμός, με επίκεντρο τη θαλάσσια περιοχή της Ιερισσού και κατέστρεψε όλα τα γύρω χωριά, που θρήνησαν αρκετά θύματα. Στο Παλαιοχώρι, όπως αναφέρεται στις περιγραφές των εφημερίδων της εποχής 125 σπίτια κατέρρευσαν από το σεισμό, 60 σπίτια έπαθαν μεγάλες ζημίες υπήρξε 1 νεκρός και 2 σοβαροί τραυματισμοί. Οι πρώτες πληροφορίες ανέφεραν 7 νεκρούς. Ζημίες έπαθε επίσης το λιθόκτιστο Δημοτικό Σχολείο, οι ναοί των Παμμεγίστων Ταξιαρχών παλαιός και νέος και ο ναός του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου, όπως φαίνεται από έκθεση που υπέβαλε στο μητροπολίτη η τότε εκκλησιαστική επιτροπή:

Μετά τρία χρόνια οι σεισμόπληκτοι παραμένουν αβοήθητοι, όπως φαίνεται από τα παρακάτω αποσπάσματα άρθρου της εφημερίδας ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ (13 Νοεμβρίου 1935):

Ακολούθησε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Οι επίστρατοι της Χαλκιδικής πύκνωσαν τις τάξεις των ενόπλων δυνάμεων με το 31^ο σύνταγμα.

Ακολούθησε η κατοχή των Γερμανών. Το Παλαιοχώρι δεν υπέστη σοβαρές καταστροφές εκτός από την πείνα το 1941, ενώ η υπόλοιπη Χαλκιδική δεινοπάθησε από τη γερμανοβουλγαρική παρουσία.

Συμμετείχε στο κίνημα της αντίστασης με αντάρτικες ομάδες, ενώ οι ακτές της Χαλκιδικής απετέλεσαν μυστικές διεξόδους διαφυγής προς Μέση Ανατολή, ως το 1944.

Κατά τον εμφύλιο στη συνέχεια, στις 14 Αυγούστου του 1948, οι αντάρτες έκαψαν το χωριό, παίρνοντας τρόφιμα και ζώα. Υπήρξαν εκείνη τη μέρα 5 νεκροί: ο Αθανάσιος Γ. Σιώκος, ο Γεώργιος Χ. Πολύζος, ο Αστέριος Εμ. Σίσυλας, ο Κων/νος Α. Αραμπατζης και ο Νικόλαος Αγγ. Βλάχος. Ήταν κίνηση αντιπερισπασμού του Δημοκρατικού Στρατού, ο οποίος στον κίνδυνο εγκλωβισμού των δυνάμεων του στο μέτωπο της Πίνδου, μετά την επιτυχή επιχείρηση Κορωνίς του Εθνικού Στρατού, προχώρησε σε καταστροφές χωριών στην υπόλοιπη επικράτεια.

Εκείνη την εποχή, επειδή οι κάτοικοι δεν είχαν δεχθεί στρατό να τους προστατεύσει από τους αντάρτες, το χωριό μετονομάσθηκε “Λεβεντοχώρι”, αλλά τελικά επικράτησε και πάλι η σημερινή του ονομασία.

Μετά το κάψιμο, το χωριό ξανακτίσθηκε στη σημερινή του θέση.

Έκτοτε το χωριό αναπτύσσεται και ευημερεί μέχρι σήμερα.

ΧΟΡΩΔΙΑ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ

2008-05-26T18:26:00.046+03:00

Ιστολόγιο της χορωδίας Παλαιοχωρίου:
http://xorodia-paleohori.blogspot.com/

Από την εμφάνιση στην Κατερίνη στις 9-7-2008
"ΤΡΑΓΟΥΔΑΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ" - ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ
Συμμετέχουν οι Χορωδίες: "DE PROFUNDIS" Εστίας Πιερίδων Μουσών Κατερίνης - Μαέστρος Ευθύμιος Μαυρίδης
"Ενηλίκων Δήμου Πολίχνης Θεσσαλονίκης"- Μαέστρος Μαρία Παπαγεωργίου
"Παλαιοχωρίου Χαλκιδικής"- Μαέστρος Μαρία Παπαγεωργίου
"Ωδείου Δημητρίου Βέροιας"- Μαέστρος Νίκος Δημητρίου

ΜΙΚΤΗ ΤΕΤΡΑΦΩΝΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ:

Η μικτή τετράφωνη χορωδία Παλαιοχωρίου Χαλκιδικής ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 1998, μετά από πρωτοβουλία του τότε προέδρου της κοινότητας κ. Αθανασίου Καλαμπαλίκη, του Κοινοτικού Συμβουλίου και φιλόμουσων συμπολιτών.

Στελεχώθηκε γρήγορα και το Νοέμβριο του 1998 παρουσίασε με επιτυχία μία σειρά έργων της δημοτικής και λαϊκής μας παράδοσης, a capella ή με συνοδεία πιάνου και άλλων μουσικών οργάνων, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου κ. Άρη Μελιάδη.

Από τον Ιανουάριο του 1999 οργανώθηκε σε ανεξάρτητο Πολιτιστικό Σύλλογο με την επωνυμία «Χορωδία Παλαιοχωρίου Χαλκιδικής». Από το φθινόπωρο του 2001 τη χορωδία διευθύνει η μαέστρος κ. Μαρία Παπαγεωργίου, ενώ παράλληλα δημιουργήθηκε και τμήμα παιδικής χορωδίας.

Η χορωδία Παλαιοχωρίου λειτούργησε χάρη στην αγάπη των μελών της και πολλών φίλων της για το τραγούδι.

Η χορωδία Παλαιοχωρίου κατά την πορεία της έδωσε πολλές συναυλίες στην ευρύτερη περιοχή της Χαλκιδικής και καλείται συχνά να συμμετέχει σε πολλά εθνικά και διεθνή φεστιβάλ, λαμβάνοντας πάντα εξαιρετικά σχόλια και κριτικές.

Μεταξύ των εμφανίσεων της εκτός Χαλκιδικής συμπεριλαμβάνονται οι συμμετοχές:

Στο 1^ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Φιλαρμονικής και Χορωδίας στη Θεσσαλονίκη,

Στην 8^η Πανελλήνια Συνάντηση Χορωδιών του Πολιτιστικού Οργανισμού Δήμου Συκεών Θεσσαλονίκης,

Στην 8^η Διεθνή Χορωδιακή Συνάντηση της Δημοτικής Χορωδίας Λιτοχώρου "ΙΩΑΝΝΗΣ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗΣ", στο Λιτόχωρο Πιερίας,

Στο 20^ο Διεθνές Χορωδιακό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης της Πολιτιστικής Λέσχης Προσωπικού Ο.Τ.Ε. Θεσσαλονίκης,

Στο 5^ο Φεστιβάλ Χορωδιακής Μουσικής της Σερραϊκής Πολιτιστικής Καλλιτεχνικής Εταιρίας "ΤΕΧΝΗ", στις Σέρρες.

Σε διοργάνωση στα πλαίσια πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου Πολίχνης

Στο 8^ο χορωδιακό φεστιβάλ Φαρσάλων

Στην 6^η χορωδιακή συνάντηση του Δήμου Ευόσμου Θεσσαλονίκης

Στο 3^η συνάντηση χορωδιών «Πληθυντική Αρμονία» του Δήμου Σταυρούπολης Θεσσαλονίκης στη μονή Λαζαριστών.

Στην διοργάνωση του Δήμου Κατερίνης και της "Εστίας Πιερίδων Μουσών" με συμμετοχή στην παρουσίαση του έργου: "τραγουδάμε την ποίηση"

Στη διοργάνωση του Δήμου Πολίχνης στα πλαίσια της 17ης συνάντησης ερασιτεχνικών θιάσων με συμμετοχή στην παρουσίαση του έργου: "τραγουδάμε την ποίηση"

Η χορωδία σήμερα αποτελείται από 25 μέλη και το ρεπερτόριο της περιλαμβάνει έργα Ελλήνων και ξένων συνθετών, τραγούδια της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής και βυζαντινούς ύμνους.

Σκοπός της χορωδίας είναι η διάδοση της χορωδιακής μουσικής, η καλλιέργεια του μουσικού αισθήματος και η προσφορά στη μουσική και πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής.

Δυστυχώς, μετά από 11 χρόνια συνεχούς επιτυχημένη πορείας, το μέλλον της χορωδίας μας προβλέπεται αβέβαιο, λόγω διακοπής της χρηματοδότησης από το δήμο Αρναίας. Η μαέστρος που διευθύνει τη χορωδία δεν έχει πληρωθεί από τον Αύγουστο του 2007, οπότε και αναγκάστηκε να διακόψει την παροχή των υπηρεσιών της , αφού ήδη δεν έχει πληρωθεί τους τελευταίους 13 μήνες.

Έτσι, η χορωδία μας από τον Ιανουάριο του 2009 δεν λειτουργεί, προς μεγάλη απογοήτευση των χορωδών και των Παλαιοχωρινών, παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις του δημάρχου κ. Λ.Λαζάρου ότι το ποσό που απαιτείται μηνιαίως (600€) είναι "αστείο" και τις υποσχέσεις του ότι θα φροντίσει να συνεχίσει η χορωδία μας να λειτουργεί, δεδομένης της ευαισθησίας του για τα πολιτιστικά δρώμενα του δήμου στον οποίο εκλέχθηκε.

Περισσότερα για το θέμα αυτό στο ιστολόγιο της χορωδίας Παλαιοχωρίου:

http://xorodia-paleohori.blogspot.com/

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΠΟ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΜΑΣ:

Κοπή βασιλόπιτας 23/1/2009:

Στιγμιότυπα από τις εμφανίσεις της χορωδίας:

Μονή Λαζαριστών - 3^η συνάντηση χορωδιών «Πληθυντική Αρμονία» του Δήμου Σταυρούπολης Θεσσαλονίκης - Μάρτιος 2008
Διευθύνει η μαέστρος κ. Μαρία Παπαγεωργίου

8^ο χορωδιακό φεστιβάλ Φαρσάλων - Αίθουσα Πολιτιστικού Κέντρου Φαρσάλων - 10 Μαίου 2008
Διευθύνει η μαέστρος κ. Μαρία Παπαγεωργίου

Χορωδία Παλαιοχωρίου - 6η χορωδιακή συνάντηση - Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ευόσμου Θεσσαλονίκης - 5 Απριλίου 2008 - Πιάνο & Διεύθυνση η μαέστρος κ. Μαρία Παπαγεωργίου

7η Ετήσια Συνάντηση Χορωδιών - Πέτρινο Σχολείο Παλαιοχωρίου - 4 Ιουλίου 2007 - Πιάνο & Διεύθυνση η μαέστρος κ. Μαρία Παπαγεωργίου

20^ο Διεθνές Χορωδιακό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης - 21 Νοεμβρίου 2004 - Αίθουσα Τελετών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης - Πιάνο & Διεύθυνση η μαέστρος κ. Μαρία Παπαγεωργίου

1^ο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Φιλαρμονικής και Χορωδίας στη Θεσσαλονίκη - Νοέμβριος 2000 - Αίθουσα Τελετών Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης - Κιθάρα & Διεύθυνση ο μαέστρος κ. Άρης Μελιάδης

Σύντομο βιογραφικό της μαέστρου
κ. Μαρίας Παπαγεωργίου

Η μαέστρος Μαρία Παπαγεωργίου
γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Πολύγυρο Χαλκιδικής.

Σπούδασε πιάνο, φλάουτο και μονωδία και είναι απόφοιτος του τμήματος ανώτερων θεωρητικών του Νέου Ωδείου Θεσσαλονίκης.

Το 1994 κέρδισε την υποτροφία του ελληνικού Ινστιτούτου Kodàly και σπούδασε και στο Ουγγρικό Μουσικοπαιδαγωγικό Ινστιτούτου Kodàly στο Κέτσκεμετ της Ουγγαρίας, από όπου και αποφοίτησε (Advanced Diploma).

Έχει διδάξει θεωρητικά και χορωδία στο Νέο Ωδείο Θεσσαλονίκης, στο Ωδείο
Μουσικό Κολέγιο, στο Ωδείο Φ. Νάκας κ.ά., ενώ από το 1997 έχει αναλάβει τα τμήματα θεωρίας στο Δημοτικό Ωδείο Πολυγύρου,
και από το 2001 διευθύνει τη μικτή και την παιδική χορωδία του Παλαιοχωρίου Χαλκιδικής.

Μέλη της χορωδίας

Αλαμάγκου Πέπη
Αντωνίου Αικατερίνη
Αντωνίου Σοφία
Αραμπατζής Δημήτριος
Βλάχου Μαρία
Γαλάνη Μαρία
Γκιζέπα Δέσποινα
Θωμά Ευγενία
Καλαμπαλίκη Βασιλική
Καλαμπαλίκης Αθανάσιος
Κατσιρμά Αγγελική
Κατσιρμάς Απόστολος
Κούντουρου Κωνσταντίνα
Λάγκα Ευγενία
Ντάσιου Κωνσταντίνα
Παπαγεωργίου Άγγελος
Παπαγεωργίου Θεοδώρα
Παπαργυρίου Ειρήνη
Παπαργυρίου Νικολέτα
Πολύζου Στέλλα
Στεργιανός Απόστολος
Στεργιανού Βαία
Τσιούκα Μαρία
Φράγκου Μαργαρίτα
Χαλβατζή Ισμήνη
Χαρδαλούπας Δημήτριος
Χατζάργυρος Ιωάννης

ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ ΤΟΥ ΧΘΕΣ

2008-05-26T18:23:00.039+03:00

Φωτογραφίες: Αρχείο Άγγελου Καραθανάση (Αρχιτέκτων Μηχανικός)

Μοσχοπούλου

Στροφή Καλογριά

Παπαστόϊκου - Καραθανάση

Ελευθερούδη

Μιχαλέου
Μιχαλέου

Άγιος Αθανάσιος

Άγιος Αθανάσιος

Άγιος Αθανάσιος

Ελευθερούδη

Γ. Βλάχου - Ν. Βλάχου

Δ. Κλωντήρα

Μοσχοπουλαίικα

Στροφή Τσιανακά

Μ. Βλάχου (γιαγιά μπάρμπα-Χρι)

Καλύβα Κρικέλη (έναντι φαρμακείου)

Παπαθανασάδικα

Καφενείο Παπαγεωργίου

Πλατεία - Ζερβάδικα

Φωτογραφίες: Περικλής Παπαθανασίου - 1994

Άποψη του χωριού από το λόφο του κοιμητηρίου - Στο βάθος αριστερά το καμπαναριό του ναού των Ταξιαρχών

Ο κεντρικός δρόμος - Το αναψυκτήριο του Δ. Κάσσανδρου

Κεντρικός δρόμος - Γκαγκάνη

Μυλωνά

Προς Ρηγάδικα

Ρήγα

Παπαργυρίου

Κλωντήρα

Σιώκου

Φ. Μοσχοπούλου

Μοσχοπούλου

Καραθανάση

Υψηλάντη

Παπαθανασίου

Περικλή Υψηλάντη

Δ. Παπαγεωργίου

Παπαγεωργίου

Παπαθανασίου

Σιώκου - Τζιουρτζιούμη

Ελευθερούδη

Μιχαλέου

Τσιουρλή

Μοσχοπούλου

Παρδάλη

Ελευθερούδη

Φούρνος

Ποτίστρα

Το γεφύρι στο "Καζάνι"

Ναός Ταξιαρχών

Παλιός κοιμητηριακός ναός Ταξιάρχη Μιχαήλ

Δημοτικό Σχολείο

Γυμνάσιο

Κέντρο Υγείας

Ξενοδοχείο Park

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΦΑΓΗΤΑ - ΣΥΝΤΑΓΕΣ

2008-05-26T18:22:00.082+03:00

Προπολεμικά πρώτη θέση στα είδη διατροφής είχε το ψωμί.

Τα φαγητά όσπρια (φασόλια,
κουκιά, ρεβύθια, φακές), πατάτες, τραχανά, ψιρούκια, παπάρα, λάχανα, φασολάκια και άλλα ζαρζαβατικά, ματάνη (ξυνόγαλο), σκορδαλιά (αγγούρι, ξύδι & σκόρδο), πίτες διάφορες με άγρια χόρτα η κολοκύθια, ψάρια (λιμνίσια: γριβάδια, τσιρώνια, λιστιά, λιπαρές, σύρκες).

Κρέας τις Κυριακές (όχι πάντα, ούτε όλοι) και τις μεγάλες γιορτές.

Απ΄τα γουρούνια που έτρεφαν όλα σχεδόν τα σπίτια, έφτιαχναν πατσά, παστό, λουκάνικα, οματιές, λίγδα, τσιγαρίδια, γιαπράκια (με παστό, τραχανά και λάχανο τουρσί). Επίσης πάστωναν τα κόκκαλα (πλιβριμιές) και τα μαγείρευαν με λουβίδια (φασολάκια αποξηραμένα).

Αλάτιζαν ελιές, ψάρια (λιστιά, λιπαριές, σαρδέλλες, σαβρίδια, ορκύνια), έφτιαχναν λάχανο τουρσί και όσοι είχαν ζώα έφτιαχναν τυρί.

Τα γλυκά ήταν ελάχιστα. Την παραμονή των Χριστουγέννων έφτιαχναν σουσαμόπιτα (σαραγκλί), τις απόκριες χαλβά από σιμιγδάλι η αλεύρι και το χειμώνα μπομπότα και κατσιαμάκι (με καλαμποκίσιο αλεύρι και μέλι).

Στις γιορτές επίσης συνήθιζαν να βράζουν καλαμπόκι και να το προσφέρουν με μέλι κάστανα και καρύδια.

Λουβίδια με πλιβριμιές

Υλικά:
1 «μπουρλιά» λουβίδια
1 κρεμμύδι
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα
800 γρ. πλιβριμιές ξαρμιρισμένες
1 φλιτζάνι τσαγιού ελαιόλαδο
Πιπέρι

Μουλιάζουμε τα λουβίδια σε χλιαρό νερό από βραδίς (10-12 ώρες).
Τα λουβίδια είναι φασολάκια «ψωμωμένα» που τα «μπουρλιάζουμε» και τα αποξηραίνουμε.
Ξαρμιρίζουμε από βραδίς και τις πλιβριμιές σε χλιαρό νερό (10-12 ώρες).

Οι πλιβριμιές είναι χοιρινή παντσέτα που βάζουμε σε χονδρό αλάτι για να διατηρηθεί καιρό.
Βάζουμε σε κατσαρόλα το λάδι και τσιγαρίζουμε ελαφρά τις πλιβριμιές και μετά το κρεμμύδι. Προσθέτουμε χλιαρό νερό και τα λουβίδια να βράσουν για 1 ώρα. Προσθέτουμε ντομάτα και πιπέρι (αλάτι βάζουμε μόνο αν έχουν ξαρμιρίσει εντελώς οι πλιβριμιές) και αφήνουμε να σιγοβράσουν μέχρι να χυλώσουν και να τρώγονται.

Συνοδεύονται με σκορδαλιά.

Σκορδαλιά

Υλικά:
1 κιλό ψίχα ψωμί μπαγιάτικο
1 φλιτζάνι τσαγιού ελαιόλαδο
2 κουταλιές ξύδι
4 – 6 σκελίδες σκόρδο
Αλάτι

Μουλιάζουμε την ψίχα του μπαγιάτικου ψωμιού σε νερό για 10 λεπτά. Τη στραγγίζουμε και την τρίβουμε με τα χέρια.

Παίρνουμε ξύλινο γουδί και λυώνουμε τα σκόρδα. Προσθέτουμε το ψωμί το αλάτι και χτυπούμε το μίγμα προσθέτοντας λίγο λίγο το λάδι και το ξύδι μέχρι να γίνουν αλοιφή και η σκορδαλιά μας είναι έτοιμη.

Μπακαλιάρος σκορδαλιά

Υλικά:
2 φύλλα παστού μπακαλιάρου ξαρμυρισμένα κομμένα φέτες
1 φλιτζάνι τσαγιού νερό
1,5 φλιτζάνι τσαγιού αλεύρι
αλάτι, πιπέρι
1 αυγό χτυπημένο
Ελαιόλαδο για το τηγάνισμα

Ξαρμυρίζουμε τον μπακαλιάρο από την προηγούμενη:
τον κόβουμε μερίδες, τον ξεπλένουμε από το αλάτι και τον βάζουμε σε χλιαρό νερό. Όταν ξαρμυρίσει τον στραγγίζουμε (αν τα κομμάτια είναι χονδρά χρειάζονται 15-20 ώρες και συχνές αλλαγές στο νερό).

Βάζουμε το αλεύρι και το αλατοπίπερο σε κατσαρολάκι και προσθέτουμε σιγά–σιγά νερό ανακατεύοντας μέχρι να γίνει πηχτό κουρκούτι.

Προσθέτουμε και το χτυπημένο αυγό ανακατεύοντας απαλά.

Ζεσταίνουμε μπόλικο λάδι σε τηγάνι να κάψει καλά.

Βουτούμε ένα-ένα κομμάτι μπακαλιάρου στο κουρκούτι και το ρίχνουμε στο καυτό λάδι. Όταν ροδίσουν από τη μια πλευρά τα γυρίζουμε και από την άλλη. Σερβίρονται ζεστά και συνοδεύονται με σκορδαλιά.

Μπακαλιάρος αγιορίσιος

Υλικά:
1 κιλό παστό μπακαλιάρο κομμένο σε μερίδες (με το κόκαλο είναι πιο νόστιμος) που τον έχουμε ξαρμυρίσει αποβραδίς τοποθετώντας τον μερικές ώρες σε χλιαρό νερό το οποίο αλλάζουμε συχνά.
4 μεγάλα κρεμμύδια
1 κυδώνι σε κομμάτια
1 πατάτα σε κομμάτια
6 δαμάσκηνα ξινά
6 σκελίδες σκόρδο
αλάτι χονδρό, πιπέρι, μπαχάρι
1 φλιτζάνι τσαγιού ελαιόλαδο
1 κρασοπότηρο κρασί
2 κουταλιές ξύδι
2 φύλλα δάφνης

Αχνίζουμε τα κρεμμύδια κομμένα λεπτές φέτες με το λάδι μέχρι να γυαλίσουν. Τέλος σβήνουμε με κρασί και αφήνουμε να σιγοβράσουν μέχρι να μαλακώσουν τα κρεμμύδια. Προσθέτουμε την πατάτα, τα κομμάτια του μπακαλιάρου, ντομάτα, δαμάσκηνα, κυδώνια, αλάτι, πιπέρι, μπαχάρι και δάφνη. Καπακώνουμε και αφήνουμε να σιγοβράσουν 5-10 λεπτά.
Κατά διαστήματα ανακινούμε την κατσαρόλα να μην κολλήσει.
Δεν ανακατεύουμε για να μην διαλύσουμε το φαγητό.
Τοποθετούμε προσεκτικά σε ταψί και ψήνουμε 15-20 λεπτά στους 200 βαθμούς.

Εναλλακτικά ο μπακαλιάρος γίνεται και με ντομάτα.

Γριβάδι πλακί

Υλικά:
1 μεγάλο γριβάδι (2 κιλά)
2 κιλά κρεμμύδια
1 κυδώνι σε κομμάτια
1 πατάτα σε κομμάτια
6 δαμάσκηνα ξινά
Ντομάτες σε φέτες
6 σκελίδες σκόρδο
αλάτι χονδρό, πιπέρι μαύρο και κόκκινο
2 φλιτζάνια τσαγιού ελαιόλαδο
1 ποτήρι κρασί
2 κουταλιές ξύδι
Σέλινο και μάραθο
3 φύλλα δάφνης

Καθαρίζουμε και πλένουμε το γριβάδι. Το αλατίζουμε, το ραντίζουμε με λεμόνι και το χαράζουμε. Το αλατοπιπερώνουμε κι από μέσα και το αφήνουμε στην άκρη, μέχρι να ετοιμάσουμε τη σύβραση.

Αχνίζουμε τα κρεμμύδια κομμένα ροδέλες με το λάδι μέχρι να γυαλίσουν. Προσθέτουμε τα δαμάσκηνα, τα κυδώνια, αλάτι, πιπέρια, σέλινο, μαιδανό και δάφνη. Τα σβήνουμε με κρασί και ξύδι και αφήνουμε να σιγοβράσουν μέχρι να μαλακώσουν λίγο.

Μόλις ετοιμαστεί η σύβραση την τοποθετούμε στο ταψί με το γριβάδι και τις ντομάτες. Ψήνουμε περίπου 1 ώρα στους 200 βαθμούς.

Τσιγαρίδια

Υλικά:
Παστός χονδρός (λίπος χοιρινού) κατά προτίμηση από τη ράχη σε κομμάτια
Πάχος από την περιοχή της κοιλιάς και ψαχνό σε κομμάτια
Αλάτι, ρίγανη

Πλένουμε πολύ καλά τον παστό να φύγουν όλα τα αίματα.

Σε μεγάλο καζάνι με λίγο νερό ρίχνουμε τον παστό να βράσει. Λιώνει το μεγαλύτερο μέρος του λίπους το οποίο στραγγίζουμε. Το λίπος που μαζεύουμε, τη «λίγδα», τη χρησιμοποιούμε σαν μαγειρικό λίπος σε φαγητά, γλυκά και πίτες. Στα κομμάτια που μένουν στο καζάνι προσθέτουμε τα υπόλοιπα κομμάτια του πάχους και του ψαχνού και συνεχίζουμε να τα ανακατεύουμε μέχρι να ροδοκοκκινίσουν τα τσιγαρίδια.

Τρώγονται ζεστά ή κρύα με αλάτι και ρίγανη.

Λουκάνικα

Υλικά για 10 κιλά λουκάνικα:
10 κιλά κρέας σε κιμά χονδροκομμένο (με λίπος για να μη γίνουν στεγνά)
2 κιλά κρεμμύδια
180-200 γραμ. αλάτι
10-20 γραμ. μαύρο πιπέρι
Ρίγανη, γαρύφαλλο και λοιπά μπαχαρικά κατά βούληση.
Προαιρετικά φλούδα από 2-4 πορτοκάλια (περασμένη σε μηχανή του κιμά)
Έντερα χοιρινά

Βάζουμε τον κιμά τα κρεμμύδια και το πορτοκάλι σε μεγάλη λεκάνη και αρχίζουμε να τα ανακατεύουμε προσθέτοντας λίγο λίγο τα μπαχαρικά και το αλάτι για να ανακατευτούν ομοιόμορφα και τα ζυμώνουμε καλά.

Πλένουμε καλά τα έντερα με νερό και ξύδι ή λεμόνι και κόβουμε σε μεγάλα κομμάτια. Παίρνουμε ένα κομμάτι μέσα σε ένα ταψί που το τοπθετούμε κάτω από τη μηχανή. Πιάνουμε την άκρη του έντερου, την ανοίγουμε λίγο και κάποιος μας ρίχνει λίγο νερό μέσα στο έντερο το οποίο θα σχηματίσει μια νερόμπαλα στο εσωτερικό. Αρχίζουμε να περνάμε και να μαζεύουμε το έντερο στο χωνί της μηχανής, Όσο περνάμε έντερο, το νερό συνεχώς προχωρεί και μαλακώνει το εσωτερικό του εντέρου (το χωνί μπορεί να χωρέσει μερικά μέτρα έντερο) και αρχίζουμε να τροφοδοτούμε τη μηχανή με το μίγμα του κιμά. Μόλις αρχίσει να βγαίνει ο κιμάς σταματούμε και τραβούμε λίγο έντερο ώστε να κλειστεί μέσα του ο κιμάς. Συνεχίζουμε να τροφοδοτούμε τη μηχανή κρατώντας την άκρη του έντερου κλειστή με τα δάκτυλα για τα πρώτα λίγα εκατοστά. Έπειτα δε χρειάζεται. Το λουκάνικο γεμίζει και παραμένει κλειστό. Ρυθμίζουμε το πάχος του λουκάνικου κρατώντας ή αφήνοντας το ελεύθερο όσο γεμίζει.

Όταν το λουκάνικο φθάσει στο μήκος που θέλουμε, σταματάμε την έξοδο του μίγματος και περιστρέφουμε μια στροφή το λουκάνικο που έχει ήδη βγει. Συνεχίζουμε κατά τον ίδιο τρόπο μέχρι να τελειώσει το έντερο. Λίγο πριν τελειώσει, σταματούμε το μίγμα ώστε η άκρη του έντερου να καλύπτει το κρέας. Δένουμε τις άκρε

Όταν γεμίσουμε όλα τα λουκάνικα δένουμε τις άκρες, τα κρυπούμε κατά διαστήματα με μία βελόνα και τα κρεμούμε για 2-3 μέρες σε ευάερο μέρος για να στεγνώσουν. Τρώγονται ψητά ή τηγανητά.

Παλιά τα διατηρούσαν μέσα σε λίγδα.

Ουματιές

Υλικά:
Χοιρινό παχύ έντερο
Αλάτι χονδρό
Ρίγανη

Κόβουμε τα έντερα σε κομμάτια και τα πλένουμε πολύ καλά με νερό και λεμόνι ή ξύδι. Τα αλατίζουμε με χονδρό αλάτι, ρίχνουμε και λίγη ρίγανη και τα κρεμάμε να στεγνώσουν και να ξεραθούν.

Τρώγονται ψητά ή τηγανητά.

Αρμιά για γιαπράκια (λάχανο τουρσί για λαχανοντολμάδες)

Για 3 μεγάλα μπόσικα λάχανα (έναν κουβά)

Με ένα κοφτερό μαχαίρι κόβουμε βαθιά και αφαιρούμε κυκλικά ολόκληρο το κοτσάνι από κάθε λάχανο. Γεμίζουμε τον άδειο κώνο με χονδρό αλάτι και τα βάζουμε σε έναν κουβά χωρίς νερό για 3 μέρες να μαλακώσουν.

Μετά προσθέτουμε νερό τόσο όσο να τα σκεπάζει.

Ελέγχουμε το γάρο μήπως θέλεις αλάτι. Προσέχουμε να είναι ελαφρύς (βάζουμε να επιπλεύσει ένα φρέσκο αυγό - πρέπει ίσα ίσα που να φαίνεται)

Στίβουμε 2 λεμόνια και προσθέτουμε τον χυμό

Κόβουμε 2 λεμόνια στα 4 και τα ρίχνουμε μέσα και προσθέτουμε και μισό βαζάκι ξυνό. Τα πετρώνουμε (τοποθετούμε από πάνω μια πέτρα που να τα κρατάει βυθισμένα) και το σκεπάζουμε. Χρειάζεται «χτύπημα» ο γάρος κατά διαστήματα για να διατηρηθεί καλύτερα.

Γιαπράκια

Υλικά:
1 καρπολάχανο αρμιά
1 φλιτζάνι τσαγιού ρύζι
1 φλιτζάνι τσαγιού τραχανά
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα ψιλοκομμένη (προαιρετικά)
3 κρεμμύδια
1 φλιτζάνι τσαγιού λίγδα ή ελαιόλαδο
2 ποτήρια νερό
Αλάτι, μαύρο και κόκκινο πιπέρι
1 κιλό ξαρμυρισμένη χοιρινή παραμαγούλα σε κομματάκια μεγέθους καρυδιού
Η παραμαγούλα είναι χοιρινό λίπος από την περιοχή του λαιμού το οποίο αφού το αφήσουμε μερικές ώρες σε κρύο νερό που αλλάζουμε να φύγουν τα αίματα, τη στραγγίζουμε και τη διατηρούμε σε χονδρό αλάτι.

Πλένουμε την παραμαγούλα να φύγει το αλάτι, την κόβουμε κομματάκια και τη βάζουμε σε νερό για 24 ώρες να ξαρμυρίσει και το οποίο αλλάζουμε 2-3 φορές. Πριν τη χρησιμοποιήσουμε τη ζεματίζουμε 1-2 φορές και ξεπλένουμε με κρύο νερό.

Το ίδιο και το λάχανο το βάζουμε σε νερό από βραδύς να ξαρμυρίσει.

Σε ένα βαθύ τηγάνι τσιγαρίζουμε με ελαιόλαδο τα ξαρμυρισμένα κομματάκια παραμαγούλας, προσθέτουμε και το κρεμμύδι να τσιγαριστεί και τέλος τη ντομάτα, 1 φλιτζάνι τσαγιού νερό, το ρύζι πλυμένο, τον τραχανά, αλάτι, κόκκινο και μαύρο πιπέρι, και ανακατεύουμε μερικά λεπτά πάνω στη φωτιά και η γέμιση μας είναι έτοιμη.

Ξεπλένουμε το λάχανο με κρύο νερό.
Στρώνουμε τον πάτο μιας κατσαρόλας με φύλλα από το λάχανο για να μην κολλήσουν τα γιαπράκια στο βράσιμο.
Παίρνουμε κομμάτια λαχανόφυλλου λίγο μεγαλύτερα από την παλάμη μας. Βάζουμε στο καθένα μια κουταλιά γέμιση ενώνουμε τις 2 άκρες, τυλίγουμε και τοποθετούμε τα γιαπράκια στην κατσαρόλα το ένα δίπλα στο άλλο σε στρώσεις.
Όταν τελειώσει η γέμιση ρίχνουμε πάνω από τα γιαπράκια το αρμοζούμι ή νερό. Τα σκεπάζουμε από πάνω με ένα πιάτο, κλείνουμε την κατσαρόλα και αφήνουμε να σιγοβράσουν για μία ώρα.

Τραχανάς

Υλικά:
10 κιλά κοφτό (πληγούρι)
20 κιλά γάλα κατσικίσιο φρέσκο
1 κιλό σιμιγδάλι
3 κουταλιές σούπας κοφτές αλάτι

Ζεματίζουμε το καζάνι να απολυμανθεί. Βράζουμε το γάλα, ρίχνουμε το αλάτι και μετά σιγά σιγά τον κοφτό ανακατεμένο με το σιμιγδάλι συνέχεια με ξύλινη κουτάλα μέχρι να πήξει. Πρέπει να γίνει πολύ «σφιχτός» χωρίς να καεί. Τραβούμε τα κάρβουνα και σκεπάζουμε το καζάνι με χοντρή αποροφητική πετσέτα και ένα καπάκι και το αφήνουμε μερικές ώρες να κρυώσει.

Τον περνούμε από χονδρό
κόσκινο και τον απλώνουμε στον ήλιο 2 μέρες να ξεραθεί. Τέλος τον αποθηκεύουμε σε πάνινη ή γυάλινη συσκευασία. Το κατακάθι του καζανιού (σε πάχος 1 δαχτύλου περίπου) που έχει ροδίσει, τα «τσικνάδια», τρώγεται σαν μεζές .

Τραχανόσουπα

Υλικά (για 2 πιάτα σούπα):
1 φλιτζάνι τσαγιού τραχανάς
4 φλιτζάνια τσαγιού νερό
αλάτι, πιπέρι
Προαιρετικά: ζωμός κρέατος, κρεμμύδι και ντομάτα ή άγρια αποξηραμένα μανιτάρια και τυρί φέτα.

Μόλις αρχίσει να βράζει το νερό με το αλάτι (αν θέλετε μπορείτε να προσθέσετε και ζωμό κρέατος) ρίχνετε τον τραχανά(και τσιγαρισμένο κρεμμύδι και λίγη ντομάτα ή μανιτάρια). Τον αφήνετε να σιγοβράσει 10-15΄ μέχρι να χυλώσει η σούπα. Πριν σερβίρετε μπορείτε να προσθέσετε τυρί φέτα χονδροτριμένη ή να σερβίρετε με λεμόνι και πιπέρι ή μπούκοβο.

Μπουμπάρι

Υλικά:

πνευμόνι και καρδιά από τράγο και γίδα
παχύ έντερο από τράγο
½ ματσάκι μαϊντανό ψιλοκομένο
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα τριμμένη ή 4 κουταλάκια ντοματοπελτέ
3 μέτρια κρεμμύδια
1 φλυτζάνι ρύζι
1 κρασοπότηρο λάδι
Αλάτι και πιπέρι

Για τη γέμιση: Ζεματίζουμε 5-10 λεπτά τις καρδιές και τα πνευμόνια και τα ψιλοκόβουμε. Τσιγαρίζουμε ελαφρά το κρεμμύδι ψιλοκομμένο και προσθέτουμε κιμά, αλάτι, πιπέρι, λίγο νερό και τέλος το ρύζι (πλυμένο-στραγγισμένο). Χαμηλώνουμε τη φωτιά και αφήνουμε 5 λεπτά να σιγοβράσει.
Πλένουμε καλά το έντερο με νερό και ξύδι ή λεμόνι. Δένουμε το έντερο από τη μια πλευρά και το γεμίζουμε με προσοχή χωρίς να το μπουκώσουμε για να μη σκιστεί στο βράσιμο όταν διογκωθεί το ρύζι. Μόλις τελειώσουμε το γέμισμα, δένουμε και την άλλη άκρη.
Με μια οδοντογλυφίδα το τρυπάμε κατά διαστήματα και το τοποθετούμε σε κατσαρόλα και το σιγοβράζουμε με λίγο νερό 1 με 1½ ώρα.

Εναλλακτικά μπορούμε να το τοποθετήσουμε σε ταψί, να το περιχύσουμε με λάδι, αλατοπίπερο και ντομάτα και να το ψήσουμε στους 200 βαθμούς 1 με 1½ ώρα.

Πατσιάς

Υλικά:
1 κεφάλι χοιρινό γδαρμένο σε κομμάτια
4 μεγάλα κρεμμύδια
1 κυδώνι σε κομμάτια
2 πατάτες σε κομμάτια
8 δαμάσκηνα ξινά
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα
10 σκελίδες σκόρδο
αλάτι χονδρό, πιπέρι σπυριά, μπαχάρι
1 ξυλάκι κανέλα
10 καρφάκια γαρύφαλλο
1 φλιτζάνι τσαγιού ελαιόλαδο
1 ποτήρι κρασί
3 κουταλιές ξύδι
2 φύλλα δάφνης

Αφήνουμε το κεφάλι να μουλιάσει σε νερό αρκετές ώρες, το οποίο αλλάζουμε κάθε τόσο, μέχρι να φύγουν όλα τα αίματα.

Σε νερό που βράζει ζεματάμε το χοιρινό και το ξαφρίζουμε. Αλλάζουμε το νερό και το αφήνουμε να βράσει με αλάτι μέχρι να ξεχωρίσει από τα κόκκαλα τα οποία αφαιρούμε και να μείνει με λίγο νερό.

Σε άλλη κατσαρόλα αχνίζουμε τα κρεμμύδια κομμένα λεπτές φέτες με το λάδι μέχρι να γυαλίσουν. Προσθέτουμε το κρέας το ζωμό και όλα τα υπόλοιπα υλικά, καπακώνουμε και αφήνουμε να σιγοβράσουν, μέχρι να μαλακώσουν τα κρεμμύδια. Κατά διαστήματα ανακινούμε την κατσαρόλα να μην κολλήσει. Δεν ανακατεύουμε για να μην διαλύσουμε το φαγητό.

Τοποθετούμε προσεκτικά σε ταψί και ψήνουμε 15-20 λεπτά στους 200 βαθμούς.

Καρπολάχανο με χοιρινό

Υλικά:
1½ κιλό χοιρινό κρέας
1 μέτριο καρπολάχανο
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα ψιλοκομμένη

2 κρεμμύδια
1 φλυτζάνι ελαιόλαδο
3 κουταλιές ξύδι
Αλάτι, πιπέρι μαύρο, καυτερό κόκκινο πιπέρι (προαιρετικό)

Σε μια μεγάλη κατσαρόλα βάζουμε 1 λίτρο νερό και ζεματίζουμε το λάχανο κομμένο σε χονδρά κομμάτια μέχρι να μαλακώσει. Αρχικά δεν χωράει όλο το λάχανο, αλλά όσο ζεσταίνεται, βγάζει τα υγρά και μαζεύει και μπορούμε να το προσθέτουμε σιγά σιγά όλο ανακατεύοντας ελαφρώς για να ζεματιστεί ομοιόμορφα.
Σε μια δεύτερη κατσαρόλα βάζουμε ένα φλυτζάνι λάδι και όταν ζεσταθεί τσιγαρίζουμε το κρέας γυρνώντας το από όλες τις μεριές μέχρι να ασπρίσει. Προσθέτουμε το κρεμμύδι ψιλοκομμένο να τσιγαριστεί λίγο και μετά τη ντομάτα, το ξύδι, ένα φλιτζάνι τσαγιού νερό, αλάτι, πιπέρι και 2 φύλλα δάφνης. Το σκεπάζουμε να σιγοβράσει μέχρι να μαλακώσει το κρέας και να τρώγεται. Προσθέτουμε το λάχανο στραγγισμένο και αφήνουμε να σιγοβράσει άλλη μισή ώρα.

Τραΐ με κριθαράκι

Υλικά:
1 κιλό κρέας τράγιο
500 γρ. κριθαράκι
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα ψιλοκομμένη
1 κρεμμύδι
1 φλιτζάνι τσαγιού ελαιόλαδο
1 κρασοπότηρο κρασί
Αλάτι & πιπέρι

Ζεματίζουμε το τραΐ σε μια μικρή κατσαρόλα για 5-10 λεπτά, πετάμε το νερό για να φύγει ο αφρός και η βαριά μυρωδιά του και το ξεπλένουμε.

Ζεσταίνουμε το λάδι σε μια κατσαρόλα και τσιγαρίζουμε το κρέας. Προσθέτουμε το κρεμμύδι, αλάτι και πιπέρι να καβουρντιστούν κι αυτά. Στη συνέχεια το σβήνουμε με κρασί και προσθέτουμε την ντομάτα και 1 λίτρο νερό. Βράζουμε το κρέας σε σιγανή φωτιά για δυο ώρες περίπου. Όταν το κρέας βράσει, προσθέτουμε το κριθαράκι και βράζουμε άλλα 5 λεπτά ανακατεύοντας συνεχώς να μην «πιάσει».

Μετά το τοποθετούμε σε ταψί προσθέτοντας νερό αν χρειάζεται και ψήνουμε 20-30 λεπτά στους 200 βαθμούς.

Γίδα ή τραΐ με φασολάκια

Υλικά:
1 κιλό κρέας γίδας ή τράγου κομμένο μερίδες
1 κιλό φρέσκα φασολάκια καθαρισμένα
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτες ψιλοκομμένες
1 φλιτζάνι τσαγιού ελαιόλαδο
1 κρεμμύδι ψιλοκομμένα
1 ματσάκι μαϊντανό ψιλοκομμένο
Λίγο δυόσμο
Αλάτι, πιπέρι

Ζεματίζουμε το κρέας με νερό και το ξαφρίζουμε. Τσιγαρίζουμε το κρεμμύδι, προσθέτουμε το κρέας και 2 ποτήρια νερό και το βράζουμε μέχρι να μαλακώσει. Προσθέτουμε τα φασολάκια, τη ντομάτα, και το μαϊντανό. Συνεχίζουμε το βράσιμο σε σιγανή φωτιά μέχρι να μαλακώσουν και τα φασολάκια και να μείνει ελάχιστο ζουμί, προσέχοντας να μην κολλήσουν.

Άγρια μανιτάρια τηγανητά

Υλικά:
Μανιτάρια (γκουργκουλιανοί ή αυγαρίτες ή δροστάρια)
2-3 σκελίδες σκόρδο
ελαιόλαδο για το τηγάνισμα
Ρίγανη, πιπέρι μαύρο, αλάτι, λεμόνι

Βάζουμε τα μανιτάρια στο τηγάνι με το λάδι να τσιγαριστούν. Αφού μισοβράσουν στο ζουμί τους, προσθέτουμε σκόρδο ψιλοκομένο, αλάτι και πιπέρι. Μόλις αρχίσουν να ροδίζουν προσθέτουμε τη ρίγανη και αποσύρουμε από τη φωτιά. Σερβίρονται με λεμόνι.

Πατάτες βαλανίσιες

Υλικά:
1 κιλό πατάτες κομμένες σε χονδρά κομμάτια
½ φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα ψιλοκομμένη
1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο
ελαιόλαδο για το τηγάνισμα
Ρίγανη, πιπέρι κόκκινο, αλάτι

Βράζουμε τις πατάτες σε αλατισμένο νερό μέχρι να τρυπιούνται καλά με το πιρούνι. Βάζουμε στο τηγάνι ελαιόλαδο και τσιγαρίζουμε το κρεμμύδι. Προσθέτουμε τη ντομάτα να τσιγαριστεί και τέλος τις πατάτες στραγγισμένες, το πιπέρι και τη ρίγανη. Τα τσιγαρίζουμε μερικά λεπτά όλα μαζί μέχρι να απορροφηθούν τα υγρά. Σερβίρονται ζεστές.

Φασολάδα

1 ποτήρι φασόλια ξερά άσπρα
ή μαύρα (μπαρμπουνοφάσουλα)
2 κρεμμύδια ψιλοκομμένα
1 φλιτζάνι τσαγιού ελαιόλαδο
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα ψιλοκομμένη
Σέλινο και σελινόριζα ψιλοκομμένα
Δυόσμο ψιλοκομμένο
1 καρώτο σε ροδέλες
1 καυτερή πιπεριά (προαιρετικά)
Αλάτι χονδρό, πιπέρι

Τσιγαρίζουμε ελαφρά στην κατσαρόλα το κρεμμύδι με το λάδι. Προσθέτουμε χλιαρό νερό και τα φασόλια και τα αφήνουμε να βράσουν σε μέτρια φωτιά. Μόλις μισοβράσουν προσθέτουμε καρώτο, σέλινο, δυόσμο, αλάτι πιπέρι και ντομάτα. Μόλις "χυλώσει" η φασολαδα είναι έτοιμη. Σερβίρεται με ρέγγα ψητή, κολιό αλμυρό, λάχανο τουρσί και ελιές σπαστές.

Φασόλια φούρνου

2 ποτήρια φασόλια γίγαντες
2 κρεμμύδια ψιλοκομμένα
1 φλιτζάνι τσαγιού ελαιόλαδο
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα ψιλοκομμένη
Σέλινο και σελινόριζα ψιλοκομμένα
Δυόσμο και μαιδανό ψιλοκομμένο
1 καυτερή πιπεριά (προαιρετικά)
1 καρώτο σε ροδέλες
Αλάτι χονδρό, πιπέρι, ρίγανη

Βάζουμε αποβραδίς τα φασόλια σε νερό και τα αφήνουμε να μαλακώσουν. Τσιγαρίζουμε ελαφρά στην κατσαρόλα το κρεμμύδι με το λάδι. Προσθέτουμε χλιαρό νερό και τα φασόλια και τα αφήνουμε να βράσουν σε μέτρια φωτιά. Μόλις μισοβράσουν προσθέτουμε καρώτο, πιπεριά, σέλινο, μαϊδανό, δυόσμο, αλάτι πιπέρι και ντομάτα και αφήνουμε να βράσουν μέχρι σχεδόν να τρώγονται. Τα τοποθετούμε σε ταψί, προσθέτουμε ρίγανη και αφήνουμε να ψηθούν μέχρι να ροδίσουν.

Κουλουκ’θουλούλουδα

20 κολοκυθολούλουδα τα οποία
μαζεύουμε νωρίς το πρωί γιατί μετά κλείνουν (τοποθετώντας τα το ένα μέσα στο άλλο διατηρούνται ανοιχτά στο ψυγείο για 1 μέρα).
1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο
1 ½ φλιτζάνι τσαγιού ρύζι πλυμένο στραγγισμένο
1 φλιτζάνι τσαγιού ντομάτα ψιλοκομμένη
Μαϊντανό, άνιθο, δυόσμο ψιλοκομμένο
Αλάτι χονδρό, πιπέρι

Σε ένα τηγάνι τσιγαρίζουμε ελαφρά το κρεμμύδι, προσθέτουμε το ρύζι και μαϊντανό – άνιθο - δυόσμο να τσιγαριστούν 1-2 λεπτά και μετά προσθέτουμε τη ντομάτα, αλάτι και πιπέρι. Προσθέτουμε 1 φλιτζάνι τσαγιού χλιαρό νερό και ανακατεύουμε μερικά λεπτά και η γέμιση είναι έτοιμη.

Γεμίζουμε τα κολοκυθολούλουδα μέχρι τη μέση, τα κλείνουμε χαλαρά και τα τοποθετούμε στην κατσαρόλα σε στρώσεις κατά προτίμηση πάνω σε σχάρα να μην κολλήσουν. Σκεπάζουμε με ένα πιάτο, προσθέτουμε χλιαρό νερό ίσα που να τα σκεπάζει και μισό στυμμένο λεμόνι και τα αφήνουμε να βράσουν μία ώρα.

Ψιρούκια (ζυμαρικό)

Υλικά:
1/2 κιλό αλεύρι
1 λίτρο νερό
1 μέτριο κρεμμύδι ψιλοκομμένο
λίγο ελαιόλαδο

Σε ένα ταψί βάζουμε το αλεύρι, το ραντίζουμε με νερό και πλάθουμε με το χέρι, έτσι ώστε να δημιουργηθούν μικροί σβώλοι. Τσιγαρίζουμε το κρεμμύδι με το λάδι και προσθέτουμε νερό. Όταν αρχίσει να βράζει ρίχνουμε τους σβόλους μέσα και αφήνουμε να βράσουν γύρω στα 10 λεπτά.

Φύλλα (χυλοπίτες)

Υλικά:
10 αυγά
2 κιλά αλεύρι
150 γρ. βούτυρο φρέσκο
2 φλιτζάνια τσαγιού γάλα
λίγο αλάτι

Λιώνουμε το βούτυρο και προσθέτουμε το γάλα, λίγο αλατάκι και το αλεύρι λίγο-λίγο και το ζυμώνουμε (όσο πάρει). Η ζύμη να γίνει μαλακή. Αφήνουμε να ξεκουραστεί και μετά ανοίγουμε πολύ λεπτά φύλλα. Τα απλώνουμε να στεγνώσουν λίγο και κόβουμε σε πολύ λεπτές λουρίδες που τις απλώνουμε να ξεραθούν για 1-2 μέρες.

Πρόσφορο

Υλικά για ένα πρόσφορο:
500 γραμμάρια αλεύρι (μισό από σκληρό σιτάρι κίτρινο, και το άλλο μισό μαλακό).
2-3 γραμμάρια φρέσκια μαγιά, στο μέγεθος ενός μεγάλου αμύγδαλου
ή 3 κουταλιές της σούπας προζύμι.
1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι
1 κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη
2 φλιτζάνια τσαγιού χλιαρό νερό (όχι γεμάτα)

Φωτογραφία: Πρόσφορα δια χειρός Νίνας Βλάχου

Κοσκινίζουμε το αλεύρι και το ανακατεύουμε. Διαλύουμε τη μαγιά σε ένα φλιτζάνι του τσαγιού με χλιαρό νερό. Ανοίγουμε στο αλεύρι μια λακουβίτσα και ρίχνουμε μέσα τη διαλυμένη μαγιά. Σε άλλη λακουβίτσα ρίχνουμε το αλάτι με τη ζάχαρη, αφού προηγουμένως τα διαλύσουμε σε λίγο πιο ζεστό νερό. Χρειάζεται προσοχή να μην πέσει το αλάτι με το ζεστό νερό πάνω στη μαγιά.

Τα αναμιγνύουμε όλα, ρίχνουμε λίγο-λίγο το χλιαρό νερό, ώσπου να πάρει όλο το αλεύρι και το ζυμώνουμε πολύ καλά. Η ζύμη να είναι μάλλον σφιχτή και λεία. Όταν ζυμωθεί καλά, κόβουμε τη ζύμη σε δύο κομμάτια και τα πλάθουμε σε σχήμα στρογγυλό.

Ύστερα τα τοποθετούμε στη μέση του ταψιού το ένα πάνω στο άλλο και τα πιέζουμε λίγο με την παλάμη. Εκ των προτέρων όμως έχουμε ζεστάνει το ταψάκι, και το έχουμε αλείψει καλά με κερί ή με λάδι για να μην κολλήσει.

Αφού περάσουν 2-3 λεπτά της ώρας πιέζουμε την σφραγίδα στο κέντρο και τη σηκώνουμε σιγά-σιγά και πλαγίως.

Τρυπάμε το πρόσφορο στα άκρα του σταυρού της σφραγίδας.

Το σκεπάζουμε καλά και το αφήνουμε σε ζεστό μέρος να φουσκώσει 1-2 ώρες ανάλογα τη θερμοκρασία του δωματίου.

Ο φούρνος ανάβει 10-15 λεπτά περίπου πριν βάλουμε το πρόσφορο. Το ψήνουμε για 20 λεπτά περίπου στους 200 βαθμούς, κι έπειτα το κατεβάζουμε στους 180 βαθμούς.

Όταν πάρει το απαλό ρόδινο χρώμα, το σκεπάζουμε με ένα ειδικό στρογγυλό πανάκι, μεγέθους όσο και το ταψάκι, και από πάνω βάζουμε άλλο ένα ταψάκι ίδιου μεγέθους.

Το αφήνουμε έτσι σκεπασμένο στο φούρνο έως το τέλος, για να γίνει μαλακή η εξωτερική επιφάνεια του πρόσφορου.

Συνολικά στο φούρνο χρειάζεται περίπου μια ώρα και δέκα λεπτά. Είναι σημαντικό η όλη ετοιμασία του Πρόσφορου να γίνεται με ευλάβεια και προσευχή !

Χριστόψωμο - Κλίκι

1 κιλό αλεύρι (μισό από σκληρό σιτάρι κίτρινο, και το άλλο μισό μαλακό).
5-6 γραμμάρια φρέσκια μαγιά, στο μέγεθος ενός καρυδιού
2 κουταλάκια του γλυκού αλάτι
2 κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη
4 φλιτζάνια τσαγιού χλιαρό νερό (όχι γεμάτα)

Κοσκινίζουμε το αλεύρι και το ανακατεύουμε. Διαλύουμε τη μαγιά σε ένα φλιτζάνι του τσαγιού με χλιαρό νερό.
Ανοίγουμε στο αλεύρι μια λακουβίτσα και ρίχνουμε μέσα τη διαλυμένη μαγιά. Σε άλλη λακουβίτσα ρίχνουμε το αλάτι με τη ζάχαρη, αφού προηγουμένως τα διαλύσουμε σε λίγο πιο ζεστό νερό. Χρειάζεται προσοχή να μην πέσει το αλάτι με το ζεστό νερό πάνω στη μαγιά.

Τα αναμιγνύουμε όλα, ρίχνουμε λίγο-λίγο το χλιαρό νερό, ώσπου να πάρει όλο το αλεύρι και το ζυμώνουμε πολύ καλά. Η ζύμη να είναι μάλλον σφιχτή και λεία. Όταν ζυμωθεί καλά την τοποθετούμε στο κέντρο του ταψιού και πιέζουμε με την παλάμη να απλώσει ομοιόμορφα.

Εκ των προτέρων, έχουμε ζεστάνει το ταψί και το έχουμε αλείψει καλά με κερί ή με λάδι για να μην κολλήσει.

Αφού περάσουν 2-3 λεπτά της ώρας πιέζουμε την σφραγίδα με τα σχέδια γύρω γύρω ακτινωτά προσέχοντας να τη σηκώνουμε κάθε φορά σιγά-σιγά και πλαγίως. Πατώντας ένα πειρούνι μπορούμε να προσθέσουμε σχέδια. Αν θέλουμε να στολίσουμε το χριστόψωμο με ανάγλυφα σχέδια, πριν το βάλουμε στο ταψί κρατούμε ένα κομάτι από τη ζύμη, πλάθουμε στολίδια (κληματαριά με σταφύλια, λουλούδια κλπ. Μπορούμε επίσης να δώσουμε χρώμα στο ζυμάρι με παντζάρι ή σπανάκι κλπ.) και τα κολλούμε πιέζοντας πάνω στη ζύμη.

Τρυπάμε το χριστόψωμο σε σημεία με μία χονδρή βελόνα σε σημεία γύρω γύρω.

Το σκεπάζουμε καλά και το αφήνουμε σε ζεστό μέρος να φουσκώσει 1-2 ώρες ανάλογα τη θερμοκρασία του δωματίου.

Ο φούρνος ανάβει 10-15 λεπτά περίπου πριν φουρνίσουμε το ταψί. Το ψήνουμε για 20 λεπτά περίπου στους 200 βαθμούς, κι έπειτα το κατεβάζουμε στους 180 βαθμούς.

Όταν πάρει το απαλό ρόδινο χρώμα, το σκεπάζουμε με ένα στρογγυλό πανί, μεγέθους όσο και το ταψί, και από πάνω βάζουμε άλλο ένα ταψί ίδιου μεγέθους (ή αλουμινόχαρτο).

Το αφήνουμε έτσι σκεπασμένο στο φούρνο έως το τέλος, για να γίνει μαλακή η εξωτερική του επιφάνεια.

Συνολικά στο φούρνο χρειάζεται περίπου μια ώρα και δέκα λεπτά.

Κουσιάφια

1 λίτρο νερό
1 φλιτζάνι τσαγιού ζάχαρη
100 γρ. δαμάσκηνα ξερά ξινά
500 γρ. δαμάσκηνα ξερά γλυκά
100 γραμ. ξανθιές σταφίδες
1 κλωναράκι μοσχομολόχα (αρμπαρόριζα) ή φλούδα λεμονιού
1 ξυλάκι κανέλλα
5 καρφάκια γαρύφαλλο
3 κουταλιές κονιάκ
διάφορα λιαστά φρούτα σε φέτες:
2 κυδώνια
1 αχλάδι
1 μήλο

Πλένουμε τα δαμάσκηνα και τα μουσκεύουμε στο νερό 1-2 ώρες.

Βράζουμε όλα τα υπόλοιπα υλικά μέχρι να μαλακώσουν λίγο τα φρούτα και προς το τέλος προσθέτουμε τα μουσκεμένα δαμάσκηνα και τα αφήνουμε να βράσουν αλλά 10 λεπτά. Σερβίρονται κρύα.

Παλιά το πρόσφεραν μετά το 3ήμερο της Καθαράς Δευτέρας

Ξυδοπαπάρα

Υλικά:

1 φλιτζάνι τσαγιού νερό

1 κουταλιά ξύδι

2 κουταλιές λάδι

1 φέτα ψωμί

Βάζουμε στο πιάτο το νερό, το ξίδι και το λάδι. Κόβουμε το χωμί σε μποκιές και το προσθέτουμε στο πιάτο, ή το πίνουμε σαν ρόφημα.

Εναλλακτικά αντί για λάδι μπορούμε να προσθέσουμε ½ κουταλιά ζάχαρη.

Επίσης αντί για νερό και ξύδι μπορεί να μπει κρασί (κρασοπαπάρα).

Σαραγκλί (σουσαμόπιτα)

Υλικά:
250 γρ. σουσάμι, καβουρντισμένο
250 γρ. καρύδια, χοντροκομμένα
2 κουταλάκια κανέλα
½ κουταλάκι γαρύφαλλο
½ κούπα εκλεκτό ελαιόλαδο ή καλαμποκέλαιο
10-12 φύλλα πολύ λεπτά

για το σιρόπι:
1 1/2 κούπα ζάχαρη
1 κούπα νερό
1 κουταλιά χυμό λεμονιού

Σ' ένα μπολ, ανακατεύουμε το σουσάμι με τα καρύδια την κανέλα και το γαρύφαλλο. Λαδώνουμε ένα ταψί και απλώνουμε 2 φύλλα. Αλείφουμε με λίγο λάδι και πασπαλίζουμε λίγο από το μίγμα σουσαμιού – καρυδιών. Συνεχίζουμε στρώνοντας τα φύλλα ένα-ένα με ενδιάμεσα γέμιση μέχρι να τελειώσουν. Λαδώνουμε και το τελευταίο φύλλο και χαράζουμε το σαραγκλί σε ρομβοειδή κομμάτια. Ψήνουμε στους 180 βαθμούς μέχρι να ροδίσει καλά. Βράζουμε το σιρόπι 5 λεπτά και μόλις τη βγάλουμε από το φούρνο, την περιχύνουμε με το σιρόπι καυτό κουταλιά - κουταλιά. Αφήνουμε να κρυώσει εντελώς, πριν τη σερβίρουμε.

Χαλβάς

Υλικά:
1 φλιτζάνι λάδι καλό
2 φλιτζάνια σιμιγδάλι χονδρό
1 φλιτζάνι καρύδι κοπανισμένο (ή αμύγδαλα καβουρντισμένα)
2-3 φλιτζάνια ζάχαρη
5 φλιτζάνια νερό
1 φλιτζάνι σταφίδες ξανθές (προαιρετικά)
Κανέλα

Καβουρντίζουμε το σιμιγδάλι με το λάδι μέχρι να πάρει καστανό χρώμα χωρίς να καεί.
Βράζουμε το νερό με τη ζάχαρη και ρίχνουμε το σιμιγδάλι ανακατεύοντας συνεχώς μέχρι να πήξει και να "στέκεται" στο κουτάλι.
Αποσύρουμε από τη φωτιά και σκεπάζουμε με μια πετσέτα για 10 λεπτά.
Προσθέτουμε τα καρύδια ή τα αμύγδαλα (και τις σταφίδες) και ανακατεύουμε.
Τοποθετούμε σε φόρμα ή ταψί (στολίζουμε με ολόκληρα αμύγδαλα) μέχρι να κρυώσει.
Σερβίρεται με κανέλα.

Κόλυβα

Υλικά:
1 κιλό σιτάρι χτυπημένο
1 φλιτζάνι καρύδια κοπανισμένα
1 φλιτζάνι σουσάμι καβουρντισμένο και σπασμένο
2 φλιτζάνια φρυγανιά τριμένη
1/2 κιλό ζάχαρη
2 κουταλάκια κανέλα
1 κουταλάκι γαρύφαλο

Βαζουμε το σταρι να βρασει σε κρυο νερο με ελαχιστο αλάτι. Όταν μαλακώσει αρκετά (γύρω στα 45΄να κρατάει λίγο). Το βγάζουμε, το ξεπλένουμε, και το στραγγίζουμε σε ενα τρυπητό για περίπου για καμιά ώρα σε δροσερό μέρος. Μετά τα απλώνουμε αναμεσα σε δυο λινές πετσέτες για μερικές ώρες μέχρι να ξεκολάνε απ΄το πανί.
Στο μεταξύ καβουρντίζουμε το σουσάμι και το σπάζουμε, σπάζουμε στο γουδί και τα καρύδια.
Ανακατεύουμε το στάρι με το σουσάμι, το καρύδι, τα αρωματικά και μισό φλιτζάνι φρυγανιά.
Τα βάζουμε στην πιατέλα και πατούμε καλά να πάρει ομαλό σχήμα. Ρίχνουμε από πάνω μια λεπτή στρώση φρυγανιά και αμέσως μετά μια λεπτή στρώση ζάχαρη.
Τοποθετούμε από πάνω μύγδαλα σε σχήμα σταυρού ή κάνουμε άλλα σχέδια με κανέλα, σουσάμι, κουφέτα ή καρύδια, σταφίδες και χρωματιστή ζάχαρη, ή ασημένια κουφετάκια πάνω σε χτυπημένο ασπράδι με ζάχαρη άχνη.

Κολυβόζουμος

½ κιλό σιτάρι χτυπημένο
½ κιλό ζάχαρη (ή περισσότερο κατά βούληση)
1 φλιτζάνι τσαγιού καρύδι αλεσμένο
1 φλιτζάνι τσαγιού σουσάμι καβουρντισμένο και αλεσμένο
Κανέλα σε ξύλο

Βάζουμε το σιτάρι αποβραδίς στο νερό για να φουσκώσει.
Την άλλη μέρα το ξεπλένουμε καλά και το βάζουμε να βράσει για μία ώρα μέχρι να φουσκώσει και να μαλακώσει.
Προσθέτουμε το καρύδι και το σουσάμι, αφού τα έχουμε χτυπήσει στο γουδί για να χυλώσουν μέσα στην σούπα και να βγάλουν όλο το άρωμά τους. Προς το τέλος ρίχνουμε την κανέλλα και την ζάχαρη.
Σερβίρουμε με λίγη σκόνη κανέλας από πάνω.

Κατσιαμάκι

Υλικά:

καλαμποκάλευρο όσο πάρει
2 κουταλιές βούτυρο ή λίγδα
Μέλι

Σε μια κατσαρόλα βράζουμε 2 λίτρα νερό με ελάχιστο αλάτι. Όταν βράσει το νερό, προσθέτουμε το καλαμποκάλευρο λίγο-λίγο ανακατεύοντας συνεχώς με μια ξύλινη κουτάλα (προσθέτουμε όσο καλαμποκάλευρο χρειάζεται μέχρι να γίνει ένας πηχτός χυλός). Το αποσύρουμε από τη φωτιά και το απλώνουμε σε ένα ταψάκι. Στην επιφάνεια απλώνουμε μέλι.

Εναλλακτικά αντί για μέλι μπορούμε να το κάνουμε με τσιγαρίδια τα οποία προσθέτουμε στην κατσαρόλα λίγο πριν το αποσύρουμε από τη φωτιά.

Μπομπότα

Υλικά:
2 φλιτζάνια τσαγιού καλαμποκάλευρο
2 φλιτζάνια τσαγιού τραχανά
Λίγδα ή βούτυρο
Τσιγαρίδια
Λίγο αλάτι

Ζεσταίνουμε το νερό με τη λίγδα και λίγο αλάτι
Προσθέτουμε τον τραχανά και το καλαμποκάλευρο λίγο λίγο ανακατεύοντας μέχρι να πήξει λίγο (να είναι νερουλό). Προσθέτουμε τα τσιγαρίδια και τοποθετούμε σε βουτυρωμένο ταψί. Από πάνω βάζουμε κοματάκια λιγδα και ψήνουμε στους 200 βαθμούς μέχρι να ροδίσει.

Εναλλακτικά, αντί για νερό και τσιγαρίδια μπορούμε να βάλουμε γάλα και ζάχαρη.

Πασπαλόπιτα

Υλικά:
1 μέτριο κολοκύθι φρέσκο ή ξερό
1 φλιτζάνι τσαγιού ζάχαρη (ή περισσότερη αν θέλουμε)
1 φλιτζανάκι τραχανά
½ φλιτζανάκι ρύζι
μία πρέζα αλάτι
4 αυγά
1 ποτήρι γάλα
1 φλιτζάνι τσαγιού λίγδα ή βούτυρο

Τριφτίζουμε το κολοκύθι (αν είναι ξερό αφαιρούμε τη φλούδα και τους σπόρους) Ρίχνουμε λίγο αλάτι και το αφήνουμε σε τρυπητό να βγάλει τα υγρά του. Το στίβουμε καλά και το τοποθετούμε σε κατσαρόλα με λίγδα ή βούτυρο. Το αχνίζουμε για λίγο και προσθέτουμε το γάλα. Μόλις πάρει βράση ρίχνουμε τη ζάχαρη, τον τραχανά και το ρύζι. Ανακατεύουμε μερικά λεπτά και αποσύρουμε από τη φωτιά και σκεπάζουμε την κατσαρόλα. Μόλις μισοκρυώσει κτυπάμε τα αυγά και τα προσθέτουμε ανακατεύοντας καλά.

Βουτυρώνουμε το ταψί και πασπαλίζουμε με αλεύρι.

Ρίχνουμε τη γέμιση σε πάχος περίπου 2 πόντων και από πάνω πασπαλίζουμε αλεύρι. Βρέχουμε με λίγο νερό, και βάζουμε κομματάκια βούτυρο.

Ψήνουμε σε 200 βαθμούς μέχρι να ροδοκοκκινίσει.

Κολοκυθόπιτα

Υλικά για τη γέμιση:
1 μέτριο κολοκύθι φρέσκο ή ξερό
1 φλιτζάνι τσαγιού ζάχαρη (ή περισσότερη αν θέλουμε)
1 φλιτζανάκι τραχανά
½ φλιτζανάκι ρύζι
μία πρέζα αλάτι
4 αυγά
1 ποτήρι γάλα
1 φλιτζάνι τσαγιού λίγδα ή βούτυρο

Για το φύλλο:

1 φλιτζάνι τσαγιού νερό
2 κουταλιές ξύδι
3 κουταλιές λάδι
λίγο αλάτι
αλεύρι όσο πάρει

Βάζουμε σε ένα μπολ τα υγρά και ρίχνουμε σιγά-σιγά όσο αλεύρι σηκώνει ενώ ζυμώνουμε, ώστε η ζύμη να γίνει μαλακή. Τη χωρίζουμε σε 4 μέρη και την αφήνουμε να ξεκουραστεί μισή ώρα. Κόβουμε το κάθε κομμάτι σε 3 μέρη τα πλαταίνουμε, τα αλείφουμε βούτυρο, τα τοποθετούμε ένα πάνω στο άλλο και ανοίγουμε φύλλο ρίχνοντας αλεύρι.

Τοποθετούμε σε βουτυρωμένο ταψί, 2 φύλλα κάτω, τη γέμιση και 2 φύλλα πάνω, τα βουτυρώνουμε, χαράζουμε κομμάτια και την ψήνουμε στους 200 βαθμούς μέχρι να ροδίσει. Σερβίρεται σκέτη ή πασπαλισμένη με ζάχαρη.

Παλιά τραβούσαν κάρβουνα στο τζάκι και την έψηναν χωρίς να την κόψουν. Μόλις ψηνόταν η μία πλευρά τη γύριζαν με τη βοήθεια του πλαστηριού (πίτα γυριστή).

Λικέρ με κράνα

Υλικά :
2 κιλά κράνα ώριμα (μικροί κόκκινοι καρποί ενός θάμνου που λέγεται κρανιά) .
1/2 κιλό ζάχαρη
1 κιλό κονιάκ

Εάν τα κράνα που έχουμε επιλέξει, δεν είναι ώριμα αρκετά (πρέπει να έχουν βαθύ κόκκινο χρώμα), τα αφήνουμε μερικές ημέρες, έως ότου ωριμάζουν. Πλένουμε καλά τα κράνα και αφαιρούμε τα κοτσάνια τους. Τ' απλώνουμε σε καθαρή πετσέτα, για να στεγνώσουν. Τοποθετούμε τα κράνα σε γυάλα, σε στρώματα εναλλάξ με τη ζάχαρη. Φροντίζουμε το επιφανειακό στρώμα να είναι ζάχαρη. Καλύπτουμε το στόμιο της γυάλας με διπλό τούλι και το δένουμε. Αφήνουμε τα κράνα για 2-3 μήνες ή έως ότου λιώσει όλη σχεδόν η ζάχαρη. Στη συνέχεια προσθέτουμε το κονιάκ. Κλείνουμε αεροστεγώς. Μετά από 15 ημέρες δοκιμάζουμε το λικέρ και εάν χρειαστεί προσθέτουμε ζάχαρη ή κονιάκ, ανάλογα με τη γεύση που προτιμάμε. Τα κράνα διατηρούνται μέσα στο λικέρ για ένα χρόνο. Όταν αφαιρέσουμε τα κράνα, φιλτράρουμε και τοποθετούμε το λικέρ σε μπουκάλια.

ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙΟΥ

2008-05-26T18:22:00.075+03:00

Άγιος Γεώργιος

Άγιος Νικόλαος (στο "Ψίκι")

Άγιος Γεώργιος (Ξεροτσέσμα)

Άγιος Κοσμάς

Άγιος Φανούριος

Άγιος Γεώργιος